تأثیر AI Overviews بر ترافیک سایت‌های خبری؛ تجربه Le Monde برخلاف پیش‌بینی‌ها امیدوارکننده است

به نقل از دیجیتال مارکتینگ، گسترش Google AI Overviews یکی از مهم‌ترین تغییرات سال‌های اخیر در رفتار جست‌وجوی کاربران و آینده سئو محسوب می‌شود. بسیاری از ناشران و رسانه‌های خبری نگران بودند که نمایش پاسخ‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی در نتایج جست‌وجو، کاربران را از کلیک روی لینک سایت‌ها بی‌نیاز کند و در نهایت باعث افت شدید ترافیک شود. با این حال، تجربه اولیه روزنامه فرانسوی Le Monde نشان می‌دهد این سناریو دست‌کم برای همه رسانه‌ها و همه انواع محتوا به یک شکل اتفاق نیفتاده است.

مدیرعامل گروه Le Monde اعلام کرده است که این مجموعه پس از راه‌اندازی AI Overviews در فرانسه تاکنون با افت ناگهانی و گسترده مخاطبان خود مواجه نشده است. البته این موضوع به معنای بی‌اثر بودن جست‌وجوی هوش مصنوعی نیست؛ بلکه نشان می‌دهد برای ارزیابی اثر واقعی آن باید عواملی مانند سهم ترافیک اپلیکیشن، نوع محتوا، مدل درآمدی و میزان تبدیل بازدیدکنندگان به مشترک را هم در نظر گرفت.

Le Monde هنوز افت شدید مخاطب را تجربه نکرده است

Google قابلیت AI Overviews را در فرانسه عرضه کرده و این ویژگی می‌تواند در بالای صفحه نتایج جست‌وجو، پاسخ خلاصه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی به پرسش کاربر ارائه دهد. نگرانی اصلی ناشران این است که اگر پاسخ نمایش‌داده‌شده در همان صفحه نیاز کاربر را برطرف کند، انگیزه او برای ورود به وب‌سایت کاهش پیدا کند.

با این حال، Louis Dreyfus، مدیرعامل گروه Le Monde، در گفت‌وگویی درباره وضعیت این رسانه اعلام کرده است که به جز نوسانات معمول فصلی، افت ناگهانی در مخاطبان مشاهده نشده است. نکته مهم این است که او درباره کاهش احتمالی ترافیک ناشی از Google Search نیز ادعای بی‌تأثیر بودن AI Overviews را مطرح نکرده؛ بلکه تأکید کرده است که باید میان «ترافیک جست‌وجو» و «کل مخاطبان» تفاوت قائل شد.

این تفکیک برای تحلیل اثر AI Overviews اهمیت زیادی دارد. اگر موتورهای جست‌وجو تنها بخشی از کل ورودی یک رسانه را تأمین کنند، حتی کاهش قابل‌توجه ترافیک جست‌وجویی الزاماً به همان اندازه در آمار کلی مخاطبان دیده نمی‌شود.

کاهش ترافیک جست‌وجو الزاماً به معنای سقوط کل مخاطبان نیست

طبق توضیحات مدیرعامل Le Monde، موتورهای جست‌وجو حدود نیمی از بازدید برخی وب‌سایت‌های بزرگ خبری را تأمین می‌کنند. بنابراین اگر فرض کنیم ترافیک ناشی از جست‌وجو به میزان قابل‌توجهی کاهش پیدا کند، اثر آن بر کل مخاطبان همچنان کوچک‌تر از رقم اولیه خواهد بود.

این موضوع یکی از نکات مهم برای سئو در عصر هوش مصنوعی است. در گذشته، بسیاری از تحلیل‌ها روی تعداد کلیک‌های حاصل از Google تمرکز داشتند؛ اما امروز لازم است مسیر کامل کاربر از کشف محتوا تا تبدیل شدن به مشتری یا مشترک بررسی شود.

برای مثال، سایتی که ۷۰ درصد بازدید خود را از جست‌وجوی ارگانیک دریافت می‌کند، ممکن است در برابر AI Overviews آسیب‌پذیرتر از رسانه‌ای باشد که بخش بزرگی از مخاطبانش از اپلیکیشن، خبرنامه، شبکه‌های اجتماعی، ورودی مستقیم یا کاربران وفادار تأمین می‌شوند.

رشد ۷ درصدی نسخه انگلیسی Le Monde

یکی از داده‌های قابل توجه در تجربه Le Monde مربوط به نسخه انگلیسی این رسانه است. طبق گفته Dreyfus، ترافیک نسخه انگلیسی در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۷ درصد افزایش داشته است.

اهمیت این آمار در آن است که AI Overviews پیش از فرانسه در برخی بازارهای دیگر نیز در دسترس بوده است. نسخه انگلیسی Le Monde عمدتاً مخاطبانی از آمریکا، بریتانیا، کشورهای اسکاندیناوی و هند دارد؛ بنابراین این رشد نشان می‌دهد حضور AI Overviews لزوماً به‌تنهایی نمی‌تواند افزایش یا کاهش ترافیک یک رسانه را توضیح دهد.

البته از این داده نباید نتیجه گرفت که AI Overviews باعث رشد Le Monde شده است. عوامل متعدد دیگری مانند کیفیت محتوا، برند، روندهای خبری، رفتار مخاطبان و استراتژی توزیع محتوا می‌توانند در این تغییر نقش داشته باشند.

اپلیکیشن‌ها سپر مهمی در برابر افت ترافیک جست‌وجو هستند

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های Le Monde با بسیاری از وب‌سایت‌های خبری، سهم قابل توجه اپلیکیشن در جذب مخاطب است. طبق اظهارات مدیرعامل این مجموعه، اپلیکیشن‌های Le Monde در ماه اوت حدود ۳۶ درصد از کل ترافیک گروه را به خود اختصاص داده‌اند.

این موضوع از نظر استراتژی توزیع محتوا اهمیت زیادی دارد. AI Overviews مستقیماً در محیط جست‌وجوی Google فعالیت می‌کند و بنابراین اثر اولیه آن بیشتر متوجه ورودی‌هایی است که از صفحات نتایج جست‌وجو وارد سایت می‌شوند. کاربری که مستقیماً از طریق اپلیکیشن وارد رسانه می‌شود، مسیر متفاوتی دارد.

برای ناشران، این مسئله یک پیام روشن دارد: اتکا به SEO به‌تنهایی ممکن است در آینده پرریسک‌تر شود. ساخت کانال‌های مستقل ارتباط با مخاطب، توسعه اپلیکیشن، خبرنامه، عضویت و ایجاد عادت بازگشت مستقیم کاربران می‌تواند وابستگی به موتور جست‌وجو را کاهش دهد.

محتوای خبری و محتوای خدماتی یکسان تحت تأثیر قرار نمی‌گیرند

یکی دیگر از نکات مهم مطرح‌شده توسط Dreyfus، تفاوت میان انواع محتوا است. به گفته او، وضعیت محتوای خبری با برخی حوزه‌های خدماتی تفاوت دارد.

محتوای خبری معمولاً درباره رویدادی تازه، تحلیل یا موضوعی است که کاربر ممکن است برای مطالعه جزئیات بیشتر به منبع اصلی مراجعه کند. در چنین شرایطی، خلاصه AI می‌تواند نقش یک پیش‌نمایش (Teaser) را ایفا کند و حتی کاربر را برای خواندن مقاله کامل ترغیب کند.

اما در جست‌وجوهای خدماتی، شرایط متفاوت است. اگر کاربر درباره یک پرسش پزشکی، غذایی یا انتخاب محصول سؤال ساده‌ای داشته باشد، ممکن است پاسخ تولیدشده توسط هوش مصنوعی تمام اطلاعات موردنیاز او را ارائه کند. در این حالت، انگیزه کلیک روی سایت اصلی می‌تواند بسیار کمتر شود.

Dreyfus بر اساس گفتگو با برخی ناشران در کشورهای اروپایی گفته است که در بعضی حوزه‌های خدماتی، کاهش مخاطب حتی می‌تواند به ۵۰ درصد برسد. با این حال، این ارقام داده رسمی و تجمیعی منتشرشده نیستند و باید آنها را به‌عنوان مشاهدات و گزارش‌های دست‌دوم در نظر گرفت، نه یک معیار قطعی برای همه سایت‌ها.

چرا AI Overviews ممکن است برای اخبار کمتر مخرب باشد؟

تفاوت میان محتوای خبری و محتوای پاسخ‌محور را می‌توان یکی از کلیدهای درک آینده سئو دانست. اگر کاربر به دنبال یک واقعیت ساده باشد، پاسخ مستقیم معمولاً کافی است. اما در مواجهه با یک خبر مهم، کاربران ممکن است به جزئیات، زمینه تاریخی، اظهارنظرها، تصاویر، تحلیل و روایت کامل ماجرا نیاز داشته باشند.

در چنین شرایطی، AI Overviews می‌تواند به جای جایگزین شدن با مقاله، نقش یک نقطه شروع را ایفا کند. کاربر ابتدا خلاصه را می‌بیند و سپس برای کسب اطلاعات بیشتر به منبع اصلی مراجعه می‌کند.

این مسئله برای رسانه‌هایی که اعتبار برند بالایی دارند اهمیت بیشتری دارد. وقتی کاربر نام یک رسانه معتبر را در کنار پاسخ هوش مصنوعی می‌بیند، ممکن است برای بررسی جزئیات یا دریافت روایت کامل روی آن کلیک کند.

APIG هم هنوز اثر عظیمی را گزارش نکرده است

نکته جالب اینجاست که حتی APIG، ائتلافی از ناشران فرانسوی که در ماه اوت درباره اقدامات Google و اثر سرویس‌های هوش مصنوعی شکایت کرده بود، هنوز از یک سقوط عظیم و قطعی در ترافیک خبر نداده است.

Florent Rimbert، مسئول توسعه دیجیتال و تبلیغات این ائتلاف، گفته است که APIG هنوز آمار تجمیعی کافی برای ارائه یک نتیجه نهایی در اختیار ندارد. به همین دلیل، هنوز نمی‌توان درباره میزان واقعی تأثیر AI Overviews بر صنعت رسانه فرانسه با قطعیت صحبت کرد.

از سوی دیگر، یکی از چالش‌های تحلیل داده‌ها، تغییرات هم‌زمان در الگوریتم Google است. برای مثال، به‌روزرسانی اسپم Google در ماه اوت نیز می‌تواند عملکرد برخی سایت‌ها را تغییر داده باشد و جدا کردن اثر آن از اثر AI Overviews دشوار باشد.

اندازه‌گیری اثر AI Overviews هنوز دشوار است

یکی از مشکلات اساسی ناشران این است که ابزارهای فعلی همیشه نمی‌توانند مشخص کنند یک بازدید دقیقاً تحت تأثیر کدام قابلیت Google ایجاد شده است. بنابراین اگر ترافیک یک سایت در یک ماه افزایش یا کاهش پیدا کند، نسبت دادن تمام تغییرات به AI Overviews می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

Jean-Paul Dietsch، مدیرکل نهاد ACPM که وظیفه تأیید و سنجش مخاطبان را بر عهده دارد، نیز اعلام کرده است که در ماه اوت شاهد سقوط ترافیک تأییدشده نبوده است. با این حال، او تأکید کرده که این ماه به‌دلیل شرایط خاص، برای نتیجه‌گیری قطعی مناسب نیست و ACPM نیز در حال حاضر امکان نسبت دادن مستقیم هر بازدید به یک قابلیت خاص Google را ندارد.

رشد مشترکان؛ معیار مهم‌تر از تعداد کلیک‌ها

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های عملکرد Le Monde، آمار مربوط به جذب مشترک است. این شرکت در ماه ژوئیه حدود ۲۴ هزار مشترک جدید جذب کرده و در ماه اوت نیز ۲۴ هزار مشترک دیگر به دست آورده است. طبق گفته مدیرعامل، این دو ماه از نظر جذب مشترک جزو بهترین دوره‌های تاریخ شرکت بوده‌اند.

البته این آمار مربوط به کل کسب‌وکار Le Monde است و مصاحبه مشخص نمی‌کند که این مشترکان دقیقاً از چه کانال‌هایی جذب شده‌اند. بنابراین نمی‌توان این رشد را مستقیماً به AI Overviews یا حتی Google نسبت داد.

با این حال، این ارقام یک نکته مهم را برای مدیران سایت‌ها روشن می‌کنند: ارزش ترافیک تنها با تعداد بازدید اندازه‌گیری نمی‌شود. ممکن است یک سایت بازدیدکننده کمتری داشته باشد اما تعداد بیشتری از کاربران را به مشتری یا مشترک تبدیل کند و در نتیجه درآمد بیشتری به دست آورد.

بازدیدکنندگان ChatGPT ارزش تجاری بالایی دارند

Le Monde همچنین داده جالبی درباره کاربران ورودی از ChatGPT ارائه کرده است. طبق گفته مدیرعامل، بازدیدکنندگان معرفی‌شده از سوی ChatGPT با نرخی حدود ۲۶ برابر بیشتر از کاربران Facebook و حدود ۲۶۰ برابر بیشتر از کاربران Google Discover به مشترک تبدیل می‌شوند.

این اعداد نرخ تبدیل نسبی را نشان می‌دهند و اطلاعاتی درباره تعداد واقعی بازدیدها، نرخ تبدیل دقیق یا بازه زمانی محاسبه ارائه نشده است. بنابراین نباید نتیجه گرفت که ChatGPT از نظر حجم ترافیک از Facebook یا Discover بزرگ‌تر است.

اما همین اختلاف در نرخ تبدیل می‌تواند یک تغییر مهم در نگاه به AI Referral Traffic ایجاد کند. اگر بخشی از ترافیک تولیدشده توسط ابزارهای هوش مصنوعی کیفیت بالاتری داشته باشد، ممکن است یک رسانه با تعداد کلیک کمتر نیز ارزش تجاری بیشتری از این کانال به دست آورد.

همکاری رسانه‌ها با شرکت‌های هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند

Le Monde پیش از این نیز با شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی همکاری‌هایی داشته است. این رسانه با OpenAI، Perplexity و Meta قراردادها و توافق‌های محتوایی داشته و در تعامل با ChatGPT نیز بر این موضوع تأکید کرده که نام و محتوای Le Monde به‌صورت قابل مشاهده و همراه با لینک به منبع اصلی ارائه شود.

این موضوع نشان می‌دهد رابطه میان رسانه‌ها و شرکت‌های AI صرفاً به رقابت محدود نمی‌شود. در کنار نگرانی درباره کاهش کلیک‌های جست‌وجویی، فرصت‌هایی نیز برای ایجاد کانال‌های توزیع جدید و جذب مخاطبان باکیفیت‌تر وجود دارد.

آینده سئو به نوع جست‌وجو وابسته است

تجربه Le Monde یک نتیجه قطعی درباره آینده Google AI Overviews ارائه نمی‌کند، اما یک نکته مهم را روشن می‌کند: نباید اثر AI Search را صرفاً با معیار افزایش یا کاهش کل ترافیک سنجید.

تحلیل دقیق‌تر باید مشخص کند کاربران برای چه نوع پرسش‌هایی وارد سایت می‌شوند، کدام جست‌وجوها همچنان کلیک ایجاد می‌کنند، کدام محتواها مستقیماً در پاسخ هوش مصنوعی خلاصه می‌شوند و چه میزان از کاربران پس از ورود به سایت، اقدام ارزشمندی مانند خرید، ثبت‌نام یا اشتراک انجام می‌دهند.

برای سایت‌های خبری نیز ایجاد یک برند قدرتمند، افزایش کاربران مستقیم، توسعه اپلیکیشن، ساخت جامعه مخاطبان وفادار و تولید محتوایی که ارزش آن فراتر از یک پاسخ کوتاه باشد، می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.

جمع‌بندی؛ هنوز برای صدور حکم نهایی زود است

AI Overviews بدون تردید شیوه دسترسی کاربران به اطلاعات را تغییر می‌دهد، اما تجربه اولیه Le Monde نشان می‌دهد این تغییر لزوماً به سقوط فوری مخاطبان سایت‌های خبری منجر نمی‌شود. سهم بالای اپلیکیشن، رشد مشترکان، قدرت برند و ماهیت خبری محتوا می‌توانند عواملی باشند که اثر کاهش احتمالی ورودی جست‌وجو را تعدیل می‌کنند.

از سوی دیگر، گزارش‌های اولیه APIG و ACPM نیز هنوز تصویر روشنی از یک بحران گسترده در ترافیک رسانه‌های فرانسوی ارائه نمی‌دهند. با این حال، نبود افت شدید در کوتاه‌مدت نباید به معنای بی‌خطر بودن AI Overviews تلقی شود؛ زیرا تأثیر آن ممکن است میان حوزه‌های مختلف محتوا بسیار متفاوت باشد.

برای متخصصان SEO، مهم‌ترین درس این است که عصر جدید جست‌وجو نیازمند نگاه دقیق‌تری به مسیر کاربر است. تعداد کلیک‌ها همچنان مهم است، اما کیفیت ترافیک، نرخ تبدیل، وفاداری مخاطب، سهم ورودی مستقیم و میزان دیده‌شدن برند در پاسخ‌های هوش مصنوعی نیز به همان اندازه اهمیت پیدا می‌کنند.

در نهایت، سؤال اصلی دیگر فقط این نیست که «آیا AI Overviews ترافیک سایت را کم می‌کند؟»؛ سؤال مهم‌تر این است که کدام نوع محتوا، در چه نوع جست‌وجویی و برای چه کاربری همچنان توانایی ایجاد کلیک و ارزش تجاری دارد.

برای مطالعه جدیدترین اخبار و تحلیل‌های سئو، هوش مصنوعی و بازاریابی دیجیتال به دیجیتال مارکتینگ مراجعه کنید.

“`