به نقل از دیجیتال مارکتینگ، هفته گذشته چند تغییر مهم در دنیای سئو و جستوجوی هوش مصنوعی رقم خورد که میتواند نحوه دیدهشدن کسبوکارها در Google و ChatGPT را تحت تأثیر قرار دهد. گوگل در برخی جستوجوهای تجاری در منطقه اقتصادی اروپا (EEA) ساختار جدیدی برای نمایش نتایج ایجاد کرده، شمارش بازدید پستهای Google Business Profile را دوباره فعال کرده و دادههای جدید نشان میدهند ChatGPT برای پیشنهاد محصولات بیش از گذشته به فیدهای اطلاعاتی فروشگاهها متکی شده است.
در کنار این تغییرات، هشدارهای دیگری نیز برای صاحبان سایتها منتشر شده است؛ از احتمال تأثیر صفحات کمارزش قدیمی بر بازیابی رتبه سایت گرفته تا افت شدید Visibility یک وبسایت خبری بریتانیایی پس از تغییر دامنه از .co.uk به .com.
وجه مشترک بخش قابل توجهی از این اتفاقات این است که موفقیت در Search دیگر فقط به گرفتن رتبه بالاتر محدود نمیشود. دسترسی به دادههای ساختاریافته، انتخاب درست دامنه، کیفیت واقعی صفحات و حتی نحوه ارائه اطلاعات محصول به سیستمهای هوش مصنوعی میتوانند تعیین کنند یک کسبوکار اصلاً در چه سطحی از نتایج دیده شود.
گوگل ظاهر نتایج تجاری را در اروپا تغییر داد
گوگل در برخی جستوجوهای تجاری در کشورهای عضو منطقه اقتصادی اروپا، چیدمان جدیدی برای نتایج Search معرفی کرده است. در این ساختار، دو نوع واحد اختصاصی برای سایتهای مقایسهای و فروشندگان مستقیم در نظر گرفته شده است.
گوگل در مستندات Search Central در تاریخ ۸ سپتامبر این دو نوع واحد را توضیح داده و شرایط حضور در آنها را مشخص کرده است. این تغییر بخشی از مجموعه قابلیتهای منطقهای گوگل برای بازارهای مختلف محسوب میشود و به این معناست که صفحه نتایج یک جستوجوی تجاری در اروپا لزوماً مشابه همان جستوجو در سایر کشورها نخواهد بود.
در واحد مربوط به سایتهای مقایسهای یا Aggregator، یکی از ارائهدهندگان برتر بهصورت پیشفرض باز میشود و سایر گزینهها نیز در همان محیط قابل مشاهده هستند. سایتهایی که میخواهند در این بخش حضور داشته باشند، باید برخی الزامات دادهای مانند استفاده از Feed یا API را رعایت کنند.
در مقابل، تأمینکنندگان مستقیم یا Direct Suppliers واحد مخصوص خود را دریافت میکنند و برای حضور در این بخش الزام اضافی مشابه Aggregatorها ندارند؛ اما این بخش تنها زمانی نمایش داده میشود که واحد مربوط به سایتهای مقایسهای نیز در نتایج وجود داشته باشد.
چرا طراحی جدید Google Search برای سئو مهم است؟
تغییرات منطقهای گوگل یک پیام مهم برای متخصصان سئو دارد: نتایج جستوجو در همه کشورها الزاماً یکسان نیستند.
ممکن است یک فروشگاه آنلاین در یک بازار عملکرد مناسبی داشته باشد، اما پس از تغییر ساختار نتایج در اروپا، تعداد کلیکها یا میزان دیدهشدن آن در برخی جستوجوها تغییر کند. در چنین شرایطی، کاهش Traffic لزوماً به معنای افت کیفیت سئو یا از دست دادن رتبه نیست.
گاهی خود صفحه نتایج تغییر کرده است و فضای بیشتری به عناصر جدید اختصاص داده شده. بنابراین متخصصان سئو هنگام بررسی افت منطقهای باید تغییرات SERP Features، نوع Query و ساختار جدید نتایج را نیز بررسی کنند.
بهخصوص برای کسبوکارهایی که در چند کشور فعالیت دارند، مقایسه مستقیم Performance کشورها بدون توجه به تفاوتهای جدید Google Search میتواند به تصمیمهای اشتباه منجر شود.
بازگشت شمارش بازدید به Google Business Profile
خبر مهم دیگر برای کسبوکارهای محلی، بازگشت View Count به پستهای Google Business Profile است. گوگل پس از بیش از سه سال، دوباره امکان مشاهده تعداد بازدید پستها را در داشبورد Business Profile فراهم کرده است.
این تغییر در بولتن سپتامبر کسبوکارهای کوچک گوگل اعلام شد و ظاهراً بهصورت جهانی در حال انتشار است. تعداد بازدیدها در کارت مربوط به هر پست نمایش داده میشود و دادهها بهصورت دورهای برای پستهای ۱۸ ماه اخیر در دسترس خواهند بود.
این آمار بازدیدهایی را که پست از طریق Search و Google Maps دریافت کرده، در کنار یکدیگر قرار میدهد. بنابراین صاحب کسبوکار میتواند ببیند محتوای منتشرشده در پروفایل تا چه اندازه در معرض دید کاربران قرار گرفته است.
بازدید پست با کلیک تفاوت دارد
البته نباید View Count جدید را با Click اشتباه گرفت. گوگل در گذشته برخی دادههای مربوط به عملکرد پستها را ارائه میکرد، اما معیارهای قبلی در سال ۲۰۲۳ متوقف شدند و جایگزین مستقیمی برای آنها ارائه نشده بود.
عدد جدید فقط میگوید یک پست دیده شده است؛ اما نشان نمیدهد کاربر پس از مشاهده آن چه اقدامی انجام داده است. برای مثال، اگر یک پست مربوط به تخفیف یک فروشگاه ۱۰ هزار بازدید داشته باشد، این عدد بهتنهایی مشخص نمیکند چند نفر روی لینک کلیک کردهاند، چند نفر تماس گرفتهاند یا چه تعداد مشتری واقعی از آن کمپین به دست آمده است.
بااینحال، بازگشت این داده برای Local SEO اتفاق مثبتی است. صاحبان کسبوکار اکنون میتوانند عملکرد Visibility پستهای مربوط به اطلاعیهها، پیشنهادهای ویژه و رویدادها را بهتر مقایسه کنند.
در حال حاضر این دادهها هنوز از طریق API در دسترس نیستند؛ بنابراین کسبوکارهایی که بهصورت خودکار گزارشگیری میکنند، ممکن است برای استفاده از این اطلاعات نیاز به منتظر ماندن برای توسعههای بعدی گوگل داشته باشند.
ChatGPT Shopping بیش از گذشته به Product Feed متکی شده است
یکی از مهمترین تغییرات این هفته اما خارج از اکوسیستم گوگل اتفاق افتاده است. دادههای منتشرشده توسط Profound نشان میدهد ChatGPT در پیشنهاد محصولات، بیش از گذشته به منابعی متکی شده که اطلاعات خود را از طریق فید محصول در اختیار سیستم قرار میدهند.
طبق این دادهها، سهم توصیههای محصولی که به منابع دارای Feed Integration نسبت داده شدهاند، در یک نمونه مورد بررسی از ۸.۲۶ درصد به ۶۱.۵۴ درصد افزایش پیدا کرده است. این بررسی بر اساس بیش از ۱.۷ میلیون اجرای Prompt در ماه جولای انجام شده است.
البته این آمار باید با احتیاط تفسیر شود. دادههای Profound بر اساس Promptهای ردیابیشده توسط این شرکت به دست آمدهاند و لزوماً تمام رفتار خرید یا همه تعاملات کاربران ChatGPT را نشان نمیدهند. همچنین این دادهها توضیح نمیدهند که ChatGPT پس از دریافت اطلاعات از فید، دقیقاً چگونه محصولات را رتبهبندی یا انتخاب میکند.
چرا Product Feed برای حضور در AI اهمیت پیدا میکند؟
اهمیت این تغییر برای فروشگاههای اینترنتی بسیار زیاد است. در Search سنتی، کسبوکارها سالها روی رتبهبندی صفحات محصول، لینکسازی، محتوای سئو و بهینهسازی Technical SEO تمرکز کردهاند.
اما وقتی کاربر از یک دستیار هوش مصنوعی میخواهد محصول مناسبی پیشنهاد کند، سیستم ممکن است به جای بررسی صرفاً صفحات وب، از منابع ساختاریافتهتری برای دریافت اطلاعات محصول استفاده کند.
فید محصول میتواند اطلاعاتی مانند نام کالا، قیمت، موجودی، برند، مشخصات و سایر دادههای تجاری را در قالبی قابل پردازشتر در اختیار سیستم قرار دهد. به همین دلیل، Product Feed Optimization میتواند در کنار SEO سنتی به یکی از فعالیتهای مهم تجارت الکترونیک تبدیل شود.
این موضوع بهویژه با رشد AI Shopping اهمیت بیشتری پیدا میکند. اگر کاربران بهجای جستوجوی مستقیم در دهها فروشگاه، از ChatGPT یا سایر دستیارهای هوش مصنوعی بخواهند بهترین محصول را انتخاب کنند، قرار گرفتن در مجموعه محصولات قابل بررسی توسط AI خودش به یک مزیت رقابتی تبدیل میشود.
افت Visibility برای صدها مشتری یک پلتفرم
دادههای Profound همچنین نشان میدهد تغییرات مربوط به Feed میتواند برای همه فروشگاهها یکسان نباشد. در فاصله چند روز، از میان ۶۸۷ مشتری مورد بررسی، ۴۵۰ مشتری حداقل یکسوم کاهش در Shopping Visibility داشتهاند، در حالی که ۶۷ مشتری افزایش مشابهی را تجربه کردهاند.
این اختلاف نشان میدهد اکوسیستم AI Shopping هنوز در حال تغییر است و حضور یک فروشگاه در توصیههای هوش مصنوعی میتواند تحت تأثیر منابع داده و نحوه اتصال آن به سیستم قرار گیرد.
در نتیجه، فروشگاهها نباید AI Shopping را صرفاً نسخه دیگری از Google Shopping تصور کنند. منطق انتخاب محصول توسط یک مدل هوش مصنوعی میتواند با الگوریتم سنتی رتبهبندی تفاوت داشته باشد و به عواملی وابسته باشد که در ابزارهای معمول سئو قابل مشاهده نیستند.
صفحات کمارزش قدیمی هنوز ممکن است به سایت آسیب بزنند
در تحولی دیگر، جان مولر از گوگل درباره تأثیر صفحات کمارزش قدیمی بر بازیابی عملکرد یک سایت صحبت کرده است. ماجرا مربوط به سایتی بود که در گذشته تعداد زیادی صفحه را بهصورت خودکار و بر اساس ترکیب دامنهها، فناوریها و ویژگیهای مختلف تولید میکرد.
مولر در پاسخ به صاحب سایت مطرح کرد که سیستمهای گوگل ممکن است در نتیجه چنین سابقهای اعتماد خود را نسبت به توانایی سایت در ارائه ارزش واقعی به کاربران از دست داده باشند.
این نکته برای سایتهایی که در سالهای گذشته حجم زیادی محتوای Programmatic تولید کردهاند، اهمیت زیادی دارد. حذف یا بهروزرسانی صفحات ضعیف میتواند ضروری باشد، اما صرفاً پاکسازی URLها لزوماً به معنی بازگشت سریع رتبهها نیست.
حذف محتوای ضعیف پایان کار نیست
یکی از برداشتهای مهم از صحبت مولر این است که دو مرحله متفاوت وجود دارد: تمیز کردن سایت و اثبات دوباره ارزش سایت.
ممکن است یک سایت هزاران صفحه کمارزش را حذف کند، اما این اقدام بهتنهایی تضمین نمیکند که سیگنالهای مثبت بلافاصله برگردند. اگر سیستمهای گوگل سابقهای از محتوای بیکیفیت، صفحات تولیدشده صرفاً برای جذب جستوجو یا تجربه کاربری ضعیف داشته باشند، بازیابی اعتماد میتواند زمانبر باشد.
بنابراین استراتژی درست فقط کاهش تعداد صفحات نیست. سایت باید نشان دهد که محتوای باقیمانده واقعاً برای کاربران مفید است، نیاز مشخصی را پاسخ میدهد و نسبت به نمونههای موجود در Search ارزش افزوده دارد.
یک تغییر دامنه باعث افت ۹۸ درصدی Visibility یک سایت خبری شد
نمونه هشداردهنده دیگری نیز درباره یک وبسایت خبری بریتانیایی منتشر شده است. بر اساس دادههای NewzDash، این سایت پس از انتقال دامنه از .co.uk به .com، طی حدود دو هفته با افت ۹۸ درصدی Visibility در جستوجوهای خبری ترند گوگل مواجه شده است.
این وبسایت پیش از مهاجرت، حدود ۱ تا ۲ درصد از Search Visibility مربوط به مجموعهای از Queryهای خبری تحت نظارت را در اختیار داشت. اما پس از تغییر دامنه، این رقم در مدت کوتاهی به حدود ۰.۰۲ درصد رسید.
نکته نگرانکننده این است که طبق گزارش منتشرشده، پس از گذشت چهار ماه هنوز این Visibility به سطح قبلی بازنگشته بود.
البته نمیتوان تغییر دامنه را تنها عامل افت دانست. این سایت همزمان با Core Updateهای گوگل و برخی مشکلات فنی نیز مواجه بوده است. بنابراین این نمونه بهتنهایی ثابت نمیکند که انتقال از .co.uk به .com باعث افت ۹۸ درصدی شده است.
مهاجرت سایت دیگر یک پروژه ساده فنی نیست
تغییر دامنه یکی از حساسترین پروژهها برای سایتهایی است که سالها سابقه و اعتبار جستوجویی جمع کردهاند. Redirectهای اشتباه، مشکلات Canonical، تغییر ساختار URL، از دست رفتن سیگنالهای برند و اختلال در Crawl میتوانند اثرات قابل توجهی داشته باشند.
نمونه سایت خبری بریتانیایی یک نکته مهم را یادآوری میکند: در پروژه مهاجرت، نباید فقط زمان لازم برای اجرای فنی تغییرات را در نظر گرفت؛ بلکه باید برای دوره احتمالی بازیابی نیز برنامه داشت.
اگر یک سایت چند سال برای ساخت Visibility خود زمان صرف کرده است، انتقال دامنه نباید با این فرض انجام شود که همه سیگنالها در چند روز به دامنه جدید منتقل خواهند شد.
موضوع مشترک همه این تغییرات چیست؟
اگر این اتفاقات را در کنار یکدیگر قرار دهیم، یک روند مشخص دیده میشود: در Search جدید، ابتدا باید وارد اکوسیستم دیدهشدن شوید و بعد درباره رتبه صحبت کنید.
Google برای برخی نتایج تجاری اروپا جایگاههای جدیدی تعریف میکند که شرایط ورود مخصوص خود را دارند. ChatGPT برای پیشنهاد محصول به منابع دارای Feed Integration توجه بیشتری نشان میدهد. یک دامنه جدید ممکن است نتواند بلافاصله اعتبار دامنه قدیمی را بازسازی کند و یک سایت با سابقه صفحات کمارزش نیز ممکن است برای بازگرداندن اعتماد گوگل به زمان نیاز داشته باشد.
حتی در Google Business Profile نیز بازگشت View Count نشان میدهد که اندازهگیری Visibility همچنان یکی از بخشهای مهم مدیریت حضور آنلاین کسبوکار است.
SEO در حال تبدیل شدن به Visibility Management است
این تحولات نشان میدهند که سئو بهتدریج از تمرکز صرف بر رتبههای سنتی فاصله میگیرد. متخصصان این حوزه باید بدانند سایت یا محصولشان از چه مسیرهایی میتواند در معرض دید کاربران و سیستمهای هوش مصنوعی قرار بگیرد.
برای فروشگاه اینترنتی، این مسیر ممکن است شامل SEO، Google Merchant دادههای ساختاریافته و Product Feed باشد. برای یک کسبوکار محلی، Google Business Profile و حضور در Maps اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای یک سایت خبری، اعتبار دامنه، کیفیت محتوا، ساختار فنی و ثبات برند میتوانند نقش تعیینکننده داشته باشند.
بنابراین استراتژی موفق در سال ۲۰۲۶ دیگر فقط این نیست که «چطور رتبه اول گوگل شویم؟» سؤال مهمتر این است که کاربر و سیستمهای هوش مصنوعی از چه مسیری میتوانند ما را پیدا، ارزیابی و انتخاب کنند؟
جمعبندی
تغییر طراحی نتایج تجاری گوگل در اروپا، بازگشت شمارش بازدید به Business Profile، افزایش نقش Product Feed در ChatGPT Shopping و هشدار درباره صفحات کمارزش و مهاجرت دامنه، همگی بخشی از یک تغییر بزرگتر در Search هستند.
در این اکوسیستم، دادههای ساختاریافته، کیفیت محتوا، سلامت فنی سایت، سابقه دامنه و حضور در منابع مورد استفاده AI میتوانند به اندازه رتبه سنتی اهمیت داشته باشند. کسبوکارهایی که همچنان فقط رتبه کلمات کلیدی را اندازهگیری میکنند، ممکن است بخش مهمی از Visibility واقعی خود را نبینند.
برای فروشگاهها، آمادهسازی دقیق Product Feed و اطلاعات محصول اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای سایتهای محلی، باید از دادههای جدید Business Profile برای ارزیابی عملکرد محتوا استفاده کرد. و برای سایتهایی که قصد مهاجرت دارند یا سابقه تولید محتوای کمارزش داشتهاند، باید انتظار داشت بازیابی اعتبار و Visibility یک فرایند فوری نباشد.
به بیان ساده، آینده SEO فقط درباره «رتبه گرفتن» نیست؛ درباره وارد شدن به مسیر پاسخ، توصیه و انتخاب توسط موتورهای جستوجو و سیستمهای هوش مصنوعی است.
برای مطالعه جدیدترین اخبار و تحلیلهای سئو، جستوجوی هوش مصنوعی و بازاریابی دیجیتال به دیجیتال مارکتینگ مراجعه کنید.
“`
