به نقل از انجمن دیجیتال مارکتینگ، دادههای جدید درباره رفتار موتورهای جستوجوی مبتنی بر هوش مصنوعی نشان میدهد برای درک بهتر دیدهشدن برندها در پاسخهای ChatGPT، نباید فقط به استنادها توجه کرد. یکی از مفاهیم مهم در این زمینه، کوئری فناوت (Query Fanout) است؛ فرایندی که طی آن سیستم هوش مصنوعی پس از دریافت پرسش کاربر، آن را به چند جستوجوی مرتبط و جزئیتر تبدیل میکند و سپس نتایج این جستوجوها را برای ساخت پاسخ نهایی ترکیب میکند.
مطالعهای روی حدود پنج میلیون Query Fanout از ChatGPT، Perplexity و Grok، اطلاعات قابل توجهی درباره نحوه تغییر و گسترش پرسشهای کاربران توسط سیستمهای هوش مصنوعی ارائه کرده است. این دادهها نشان میدهند ChatGPT در بسیاری از موارد عباراتی مانند «بهترین»، «بررسیها» و سال جاری را به جستوجوهای خود اضافه میکند؛ حتی اگر کاربر چنین عباراتی را در پرسش اولیه خود وارد نکرده باشد.
برای متخصصان سئو، بازاریابی محتوا و بهینهسازی موتورهای پاسخ، این تغییر بسیار مهم است. زیرا محتوایی که قرار است در پاسخ هوش مصنوعی دیده یا به آن استناد شود، باید فقط با پرسش ظاهری کاربر مطابقت نداشته باشد؛ بلکه لازم است با مجموعه جستوجوهای احتمالی و زوایای مختلفی که هوش مصنوعی برای پاسخ به آن پرسش بررسی میکند نیز همراستا باشد.
کوئری فناوت چیست و ChatGPT چگونه از آن استفاده میکند؟
وقتی کاربر یک سؤال را در ChatGPT مطرح میکند، سیستم لزوماً همان عبارت را عیناً در موتور جستوجو وارد نمیکند. در عوض، ممکن است پرسش اصلی را تحلیل کرده و چندین عبارت جستوجوی مرتبط تولید کند. هر یک از این عبارتها میتواند بخشی متفاوت از موضوع را بررسی کند. مجموعه این جستوجوهای فرعی همان چیزی است که به آن Query Fanout یا کوئری فناوت گفته میشود.
برای مثال، فرض کنید کاربر بپرسد «بهترین ابزارهای مدیریت پروژه برای تیمهای دورکار کداماند؟». یک سیستم هوش مصنوعی ممکن است علاوه بر پرسش اصلی، جستوجوهایی درباره بهترین نرمافزارهای مدیریت پروژه در سال جاری، قابلیتهای همکاری تیمهای دورکار، مقایسه قیمت ابزارهای مدیریت پروژه و تفاوت نیازهای شرکتهای بزرگ و تیمهای کوچک انجام دهد.
در این شرایط، پاسخ نهایی فقط نتیجه یک جستوجو نیست. سیستم اطلاعات بهدستآمده از مجموعهای از جستوجوهای مرتبط را کنار هم قرار میدهد و بر اساس آنها پاسخ نهایی را میسازد. به همین دلیل، درک ساختار فناوت میتواند برای برندهایی که به دنبال افزایش حضور خود در پاسخهای هوش مصنوعی هستند، اهمیت زیادی داشته باشد.
چرا بررسی Citation بهتنهایی برای سئو هوش مصنوعی کافی نیست؟
بسیاری از کسبوکارها برای ارزیابی حضور خود در ChatGPT و سایر ابزارهای هوش مصنوعی، بررسی میکنند که چند بار نام برند آنها در پاسخها آمده یا چه تعداد لینک از سایتشان نمایش داده شده است. این اطلاعات مفید هستند، اما بیشتر یک شاخص نهایی محسوب میشوند.
استناد یا Citation در واقع نتیجه فرایندی است که پیش از نمایش پاسخ اتفاق افتاده است. سیستم ابتدا تصمیم میگیرد چه جستوجوهایی را انجام دهد، سپس منابع مختلف را بررسی میکند و در نهایت بر اساس اطلاعات جمعآوریشده پاسخ میدهد. بنابراین اگر بخواهیم علت دیدهشدن یا دیدهنشدن یک برند را بهتر درک کنیم، باید مرحله قبل از استناد را نیز بررسی کنیم.
اینجاست که کوئری فناوت اهمیت پیدا میکند. تحلیل فناوت میتواند نشان دهد هوش مصنوعی هنگام پاسخدادن به یک پرسش مشخص، دقیقاً چه زوایایی را جستوجو میکند و چه نوع منابعی برای پاسخ به آن موضوع مورد توجه قرار میگیرند.
ChatGPT چه عباراتی را به جستوجوها اضافه میکند؟
یکی از یافتههای قابل توجه این مطالعه، استفاده مکرر ChatGPT از برخی کلمات و مفاهیم در جستوجوهای فرعی است. عباراتی مانند best، reviews و سال جاری در بسیاری از فناوتها دیده شدهاند.
این موضوع نشان میدهد نیت جستوجو در محیط هوش مصنوعی میتواند با عبارتی که کاربر در ابتدا وارد میکند متفاوت باشد. برای نمونه، کاربر ممکن است فقط درباره یک محصول سؤال کند، اما سیستم برای پیدا کردن پاسخ بهتر، به سراغ بررسیها، مقایسهها و فهرست بهترین گزینهها برود.
این رفتار یک پیام مهم برای تولیدکنندگان محتوا دارد: صرفاً هدفگذاری روی عبارت اصلی کافی نیست. اگر سیستم هوش مصنوعی در فرایند تحقیق خود بهطور مرتب به سراغ مقایسه، بررسی، رتبهبندی، مزایا و معایب یا کاربردهای مختلف میرود، محتوای برند نیز باید این زوایا را پوشش دهد.
افزایش چشمگیر اشاره به Reddit در فناوتهای ChatGPT
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش، افزایش استفاده از Reddit در جستوجوهای فرعی ChatGPT است. بر اساس دادههای ارائهشده، فناوتهایی که بهطور صریح عبارت «Reddit» را در خود داشتند، از حدود ۰.۱۵ درصد در ژانویه ۲۰۲۶ به حدود ۳.۶۸ درصد در ماه مه همان سال افزایش یافتهاند.
این رشد میتواند نشاندهنده توجه بیشتر سیستمهای هوش مصنوعی به محتوای تجربی و نظرات واقعی کاربران باشد. محتوای رسمی برندها معمولاً بر ویژگیها، مزایا و پیامهای بازاریابی تمرکز دارد؛ در حالی که کاربران در انجمنهایی مانند Reddit درباره تجربه واقعی خود، مشکلات محصول، نقاط ضعف و شرایط استفاده صحبت میکنند.
برای هوش مصنوعی، چنین اطلاعاتی میتواند مکمل محتوای رسمی و رسانهای باشد. یک برند ممکن است مشخصات محصول را در وبسایت خود بهخوبی توضیح داده باشد، اما تجربه کاربران درباره عملکرد واقعی همان محصول در شرایط خاص را نمیتوان همیشه از صفحه رسمی برند استخراج کرد.
Reddit چه سیگنالی برای برندها ایجاد میکند؟
افزایش حضور Reddit در Query Fanout به این معنا نیست که برندها باید بهصورت مصنوعی درباره خود تبلیغ کنند یا تلاش کنند گفتوگوهای کاربران را دستکاری کنند. چنین رویکردی میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
آنچه اهمیت دارد، ایجاد تجربه واقعی و رضایت مشتری و حضور طبیعی در جوامع آنلاین مرتبط است. اگر کاربران واقعاً درباره یک محصول، خدمت یا برند صحبت کنند، این محتوای تجربی میتواند بخشی از اطلاعاتی باشد که سیستمهای هوش مصنوعی هنگام تحقیق درباره یک موضوع با آن مواجه میشوند.
Reciprocal Rank Fusion چیست؟
یکی دیگر از مفاهیم مهم در تحلیل رفتار ChatGPT، Reciprocal Rank Fusion یا RRF است. این روش برای ترکیب نتایج حاصل از چند جستوجوی مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
به زبان ساده، اگر یک صفحه یا منبع در چندین جستوجوی فرعی مرتبط ظاهر شود، احتمالاً امتیاز بیشتری نسبت به منبعی دریافت میکند که فقط در یکی از جستوجوها دیده شده است. بنابراین تکرار حضور یک محتوا در فناوتهای مختلف میتواند به افزایش اهمیت آن در فرایند ترکیب نتایج کمک کند.
این مسئله برای برنامهریزی محتوا اهمیت زیادی دارد. یک مقاله جامع ممکن است برای یک جستوجوی مشخص عملکرد خوبی داشته باشد، اما مجموعهای از محتواهای مرتبط که هر کدام زاویه متفاوتی از یک موضوع را پوشش میدهند، میتوانند فرصت بیشتری برای ظاهرشدن در فناوتهای متعدد ایجاد کنند.
استراتژی محتوایی مناسب برای Query Fanout
دادههای مربوط به فناوت نشان میدهد استراتژی محتوایی برندها باید از تمرکز صرف بر یک صفحه یا یک کلمه کلیدی فاصله بگیرد. در عوض، بهتر است یک موضوع مهم از چند زاویه مختلف پوشش داده شود.
برای مثال، یک برند فعال در حوزه نرمافزار میتواند برای یک موضوع اصلی، راهنمای جامع، مقاله مقایسهای، صفحه کاربردهای محصول، محتوای پرسشهای متداول، مقاله بررسی ویژگیها و یک گزارش مبتنی بر داده تولید کند. هر یک از این محتواها میتواند با یکی از زوایایی که هوش مصنوعی هنگام اجرای فناوت بررسی میکند، مطابقت داشته باشد.
مقایسه و فهرست بهترینها اهمیت بیشتری پیدا میکند
از آنجا که واژه «best» در فناوتهای ChatGPT حضور پررنگی دارد، محتوای مقایسهای و فهرستی میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند. البته منظور از این موضوع تولید فهرستهای کمکیفیت صرفاً برای جذب ترافیک نیست.
مقالات «بهترین ابزارها»، «بهترین گزینهها برای یک نیاز خاص» و مقایسههای دقیق باید معیارهای مشخصی داشته باشند. قیمت، امکانات، تجربه کاربری، محدودیتها، مخاطب هدف و سناریوهای استفاده از جمله اطلاعاتی هستند که میتوانند به محتوای مقایسهای ارزش واقعی بدهند.
چگونه یک ممیزی Fanout برای سایت انجام دهیم؟
برندهایی که میخواهند از این رویکرد در استراتژی AEO یا GEO استفاده کنند، میتوانند فرایند ممیزی را از پرسشهای با نیت خرید یا تصمیمگیری بالا آغاز کنند.
در مرحله نخست باید پرسشهایی را شناسایی کرد که مشتریان بالقوه هنگام انتخاب محصول یا خدمت مطرح میکنند. سپس باید بررسی شود که ChatGPT یا سایر ابزارهای هوش مصنوعی برای پاسخ به این پرسشها چه جستوجوهای فرعی را انجام میدهند.
مرحله بعد، دستهبندی منابع است. باید مشخص شود در هر فناوت چه نوع سایتهایی بیشتر ظاهر میشوند؛ برای مثال رسانههای تخصصی، سایتهای بررسی محصول، انجمنها، شبکههای اجتماعی، صفحات برند یا منابع آموزشی.
در نهایت، جایگاه محتوای خود برند باید با این الگو مقایسه شود. اگر سیستم هوش مصنوعی برای پاسخ به یک سؤال هشت زاویه مختلف را بررسی کند اما برند تنها برای دو مورد از این هشت زاویه محتوای معتبر داشته باشد، طبیعتاً فرصت حضور آن در فرایند بازیابی اطلاعات محدودتر خواهد بود.
آیا باید برای دیدهشدن بیشتر در Reddit فعالیت کرد؟
افزایش اشاره به Reddit در فناوتهای ChatGPT نباید به معنای تلاش برای فریب سیستمهای هوش مصنوعی تعبیر شود. ایجاد حسابهای متعدد، انتشار تبلیغات پنهان یا تولید نظرات ساختگی، استراتژی پایداری برای افزایش اعتبار برند نیست.
رویکرد بهتر، ساختن یک تجربه واقعی برای مشتریان و فراهمکردن زمینه برای شکلگیری گفتوگوهای طبیعی درباره محصول یا خدمت است. تیمهای برند میتوانند در جوامع مرتبط حضور حرفهای داشته باشند، به پرسشهای واقعی پاسخ دهند و زمانی که مناسب است اطلاعات مفید ارائه کنند.
در نهایت، چیزی که برای سیستمهای هوش مصنوعی اهمیت دارد، صرفاً تعداد دفعاتی نیست که نام یک برند در یک انجمن دیده میشود؛ بلکه کیفیت، ارتباط و اعتبار اطلاعات نیز اهمیت دارد.
تفاوت AEO و GEO در عصر فناوتهای هوش مصنوعی
تحلیل Query Fanout اهمیت دو رویکرد AEO و GEO را بیش از گذشته برجسته میکند. در AEO یا Answer Engine Optimization، هدف این است که محتوا برای موتورهای پاسخ بهینه شود تا بتواند در پاسخ مستقیم به پرسش کاربران مورد استفاده قرار گیرد. در GEO یا Generative Engine Optimization نیز تمرکز بر افزایش احتمال دیدهشدن و استفاده از محتوا در پاسخهای تولیدشده توسط مدلهای مولد است.
در هر دو رویکرد، شناخت نیت واقعی جستوجو اهمیت زیادی دارد. فناوت نشان میدهد سیستم هوش مصنوعی ممکن است برای پاسخ به یک سؤال، چندین پرسش دیگر را نیز بررسی کند. بنابراین محتوای موفق باید بتواند بخشهای مختلف موضوع را پوشش دهد و برای زوایای متفاوت پاسخهای قابل اتکا ارائه کند.
جمعبندی؛ قبل از بررسی استنادها، فناوتها را بشناسید
تحلیل حدود پنج میلیون Query Fanout از ChatGPT، Perplexity و Grok نشان میدهد فرایند جستوجوی هوش مصنوعی پیچیدهتر از جستوجوی مستقیم عبارت واردشده توسط کاربر است. سیستم میتواند پرسش را به چند جستوجوی مرتبط تبدیل کند، منابع مختلف را بررسی کند و سپس نتایج را برای ساخت پاسخ نهایی ترکیب کند.
افزایش استفاده از عباراتی مانند «بهترین» و «بررسیها» و همچنین رشد قابل توجه فناوتهای دارای عبارت Reddit، نشانهای از اهمیت روزافزون محتوای مقایسهای، تجربی و کاربرمحور است. از طرف دیگر، استفاده از Reciprocal Rank Fusion نشان میدهد پوشش یک موضوع از چند زاویه میتواند برای دیدهشدن محتوا در فرایند بازیابی اطلاعات اهمیت داشته باشد.
برای متخصصان سئو، پیام اصلی روشن است: تنها اندازهگیری Citation کافی نیست. اگر میخواهید بدانید چرا برندتان در پاسخهای هوش مصنوعی دیده میشود یا نمیشود، باید یک مرحله عقبتر بروید و بررسی کنید سیستم هنگام پاسخدادن به پرسشهای مهم حوزه شما چه چیزهایی را جستوجو میکند.
در نتیجه، کوئری فناوت میتواند به یکی از شاخصهای مهم در ممیزی AEO و GEO تبدیل شود. برندهایی که فناوتهای مرتبط با موضوعات اصلی خود را شناسایی کرده و برای زوایای مختلف آنها محتوای معتبر تولید میکنند، شانس بیشتری برای حضور در اکوسیستم جدید جستوجوی هوش مصنوعی خواهند داشت.
برای مطالعه اخبار، تحلیلها و مطالب تخصصی بیشتر درباره سئو، هوش مصنوعی و بازاریابی دیجیتال، به انجمن دیجیتال مارکتینگ مراجعه کنید.
