به گزارش دیجیتال مارکتینگ، چین برنامهای بلندپروازانه برای افزایش ظرفیت پردازش هوش مصنوعی خود تا سال ۲۰۳۰ تدوین کرده است؛ برنامهای که میتواند جایگاه این کشور را در رقابت جهانی بر سر زیرساختهای هوش مصنوعی بیش از پیش تقویت کند. بر اساس برنامه پنجساله جدید وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین (MIIT)، ظرفیت محاسبات هوشمند این کشور باید تا پایان دهه جاری به حدود ۹۸۰۰ اگزافلاپس برسد؛ یعنی بیش از چهار برابر سطح ثبتشده در پایان ژوئن ۲۰۲۶.
پکن در کنار توسعه مراکز محاسباتی عظیم، قصد دارد طی سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ حدود ۳.۸ تریلیون یوان، معادل تقریبی ۵۳۲ میلیارد دلار، در زیرساختهای اطلاعاتی سرمایهگذاری کند. این سرمایهگذاری تنها به مراکز داده و پردازندهها محدود نمیشود و نسل بعدی شبکههای ارتباطی، توسعه 6G، استفاده گستردهتر از eSIM، اتصال شبکههای 5G به سامانه موقعیتیابی BeiDou و حتی تحقیقات مرتبط با رایانش فضایی را نیز در بر میگیرد.
ظرفیت پردازش هوش مصنوعی چین چقدر افزایش یافته است؟
چین طی سالهای اخیر با سرعت زیادی در حال توسعه زیرساختهای موردنیاز برای اجرای مدلهای هوش مصنوعی بوده است. طبق دادههای وزارت صنعت و فناوری اطلاعات این کشور، ظرفیت محاسبات هوشمند چین در پایان ژوئن ۲۰۲۶ به ۲۱۸۵ اگزافلاپس (EFLOPS) رسیده بود؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۷۷ درصد رشد نشان میدهد.
اگزافلاپس واحدی برای سنجش توان محاسباتی است و نشان میدهد یک سامانه یا مجموعهای از سامانهها در هر ثانیه چه تعداد عملیات ممیز شناور انجام میدهند. هرچه مدلهای هوش مصنوعی پیچیدهتر میشوند، نیاز به چنین توان پردازشی نیز افزایش پیدا میکند. آموزش مدلهای بزرگ، اجرای سرویسهای مولد، پردازش ویدئو و تصویر و بهخصوص استنتاج یا Inference در مقیاس بالا، همگی به زیرساخت محاسباتی قدرتمند نیاز دارند.
آمارهای جدیدتر نیز نشان میدهد روند رشد متوقف نشده است. ظرفیت محاسبات هوشمند چین تا پایان ژوئیه به حدود ۲۴۵۰ اگزافلاپس رسیده بود. با وجود این رشد سریع، رسیدن به هدف ۹۸۰۰ اگزافلاپس تا سال ۲۰۳۰ همچنان به توسعهای بسیار گسترده نیاز دارد.
چین برای رسیدن به هدف ۲۰۳۰ چه برنامهای دارد؟
یکی از بخشهای مهم برنامه جدید چین، توسعه مراکز محاسبات هوش مصنوعی در ابعاد بسیار بزرگ است. پکن از استقرار منظم کلاسترهای محاسباتی با ۱۰ هزار شتابدهنده گرافیکی و همچنین مراکزی با ۱۰۰ هزار یا بیشتر کارت شتابدهنده سخن گفته است.
این مراکز قرار است برای کاربردهای مختلف هوش مصنوعی طراحی شوند و علاوه بر پردازشهای عمومی، زیرساختهای ویژهای برای استنتاج مدلها نیز ایجاد شود. استنتاج به فرایندی گفته میشود که در آن مدل آموزشدیده برای پاسخدادن به درخواست کاربران یا اجرای یک وظیفه مشخص مورد استفاده قرار میگیرد.
اهمیت استنتاج در سالهای آینده احتمالاً بیشتر خواهد شد؛ زیرا با گسترش دستیارهای هوش مصنوعی، موتورهای جستوجوی مولد، سامانههای خودکار و عاملهای هوشمند، حجم درخواستهایی که باید بهصورت لحظهای پردازش شوند، افزایش پیدا میکند.
مراکز داده عظیم، ستون فقرات اقتصاد هوش مصنوعی
مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی بدون مراکز داده قدرتمند نمیتوانند در مقیاس ملی یا جهانی فعالیت کنند. چین با درک همین موضوع تلاش میکند ظرفیت محاسباتی را از حالت پراکنده خارج کرده و شبکهای هماهنگ از مراکز پردازش ایجاد کند.
بر اساس برنامه جدید، مراکز محاسباتی باید متناسب با نوع کاربرد و نیازهای مختلف توسعه پیدا کنند. همزمان، دولت چین بر سازگار کردن زیرساختها با تراشههای ساخت داخل نیز تأکید کرده است؛ موضوعی که در شرایط رقابت فناوری چین و آمریکا اهمیت استراتژیک بالایی دارد.
چین چگونه منابع محاسباتی پراکنده را به یک شبکه واحد تبدیل میکند؟
یکی از چالشهای مهم چین این است که ظرفیت پردازشی آن در مناطق مختلف و میان شرکتها و مراکز داده متعدد توزیع شده است. پکن تلاش میکند با ایجاد سازوکارهای اشتراک منابع، این ظرفیتهای پراکنده را به شکل کارآمدتری در اختیار کسبوکارها و پروژههای هوش مصنوعی قرار دهد.
تا پایان سهماهه نخست سال ۲۰۲۶، یک پلتفرم تحت حمایت دولت توانسته بود حدود ۳۱۶ اگزافلاپس ظرفیت محاسبات هوش مصنوعی را از ۱۵۵ شرکت و ۵۷۸ استخر منابع مختلف تجمیع کند. این مجموعه حدود ۷۲۰ هزار واحد پردازش گرافیکی را در بر میگرفت.
بیش از ۸۰ درصد ظرفیت محاسبات هوشمند چین نیز در هشت مرکز ملی محاسباتی متمرکز شده است. چنین تمرکزی به دولت اجازه میدهد منابع پردازشی را بهتر مدیریت کند و در صورت نیاز، بارهای محاسباتی را میان مناطق مختلف جابهجا کند.
طرح «داده شرق، محاسبات غرب» چه نقشی دارد؟
توسعه زیرساخت هوش مصنوعی چین در خلأ اتفاق نمیافتد. این کشور از سال ۲۰۲۲ پروژهای با عنوان «داده شرق، محاسبات غرب» را دنبال میکند که هدف آن انتقال بخشی از پردازشهای پرمصرف از مناطق شرقی و متراکم به مناطق غربی کشور است.
مناطق شرقی چین معمولاً جمعیت و فعالیت اقتصادی بیشتری دارند و در نتیجه هزینه زمین و انرژی در آنها میتواند بالاتر باشد. در مقابل، برخی مناطق غربی از زمین ارزانتر و منابع انرژی فراوانتری برخوردارند. انتقال پردازشهای سنگین به این مناطق میتواند هزینه توسعه مراکز داده را کاهش دهد.
در چارچوب این پروژه، چین شبکهای متشکل از هشت هاب محاسباتی ملی، ۱۰ کلاستر مرکز داده و سه منطقه برای هماهنگی میان مراکز پردازشی و منابع انرژی ایجاد کرده است. این ساختار بهنوعی تلاش برای ایجاد یک شبکه ملی رایانش در مقیاس بزرگ محسوب میشود.
رشد استفاده از هوش مصنوعی، دلیل اصلی افزایش ظرفیت پردازشی است
یکی از مهمترین دلایل چین برای توسعه چنین زیرساخت گستردهای، افزایش انفجاری حجم استفاده از سرویسهای هوش مصنوعی است. دادههای اداره ملی داده چین نشان میدهد میزان استفاده روزانه از توکنها در این کشور از حدود ۱۰۰ میلیارد توکن در ابتدای سال ۲۰۲۴ به حدود ۱۴۰ تریلیون توکن در مارس ۲۰۲۶ رسیده است.
این رشد نشان میدهد تقاضا برای مدلهای زبانی و سرویسهای مبتنی بر هوش مصنوعی با سرعت بسیار زیادی افزایش یافته است. هر درخواست کاربر، تولید متن، تحلیل داده یا تعامل با یک عامل هوشمند به بخشی از منابع محاسباتی نیاز دارد و با افزایش کاربران، فشار روی زیرساخت نیز بیشتر میشود.
به همین دلیل، توسعه تراشههای هوش مصنوعی و مراکز داده برای چین تنها یک پروژه فناوری محسوب نمیشود؛ بلکه بخشی از برنامه کلان این کشور برای ساخت اقتصاد دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی است.
تراشههای چینی چه سهمی از بازار داخلی دارند؟
یکی دیگر از محورهای مهم برنامه چین، افزایش استفاده از تراشههای داخلی است. طبق برآورد Sinolink Securities، تراشههای طراحیشده در چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۱ درصد از محمولههای تراشه در بازار داخلی را تشکیل دادهاند.
با این حال، افزایش سهم تراشههای داخلی بدون چالش نیست. اکوسیستم نرمافزاری پراکنده و مشکلات مربوط به سازگاری میان سختافزار و نرمافزار همچنان از موانع مهم توسعه این بخش محسوب میشوند.
برای موفقیت یک صنعت تراشه هوش مصنوعی، صرفاً تولید پردازنده قدرتمند کافی نیست. توسعهدهندگان باید بتوانند نرمافزارها، کتابخانهها و چارچوبهای هوش مصنوعی خود را بهسادگی روی این تراشهها اجرا کنند. هرچه سازگاری بیشتر باشد، مهاجرت از سختافزارهای خارجی به گزینههای داخلی نیز آسانتر خواهد شد.
چرا تراشه داخلی برای چین اهمیت استراتژیک دارد؟
تکیه بر تراشههای ساخت داخل میتواند وابستگی چین به زنجیره تأمین خارجی را کاهش دهد. در سالهای اخیر محدودیتهای صادراتی و رقابت فناوری میان چین و آمریکا، دسترسی شرکتهای چینی به برخی تراشههای پیشرفته را با محدودیت مواجه کرده است.
در چنین شرایطی، افزایش ظرفیت محاسباتی بدون توسعه زنجیره تأمین داخلی میتواند آسیبپذیریهایی ایجاد کند. به همین دلیل، پکن همزمان روی مراکز داده، پردازندههای داخلی، نرمافزار و شبکههای ارتباطی سرمایهگذاری میکند.
6G نیز در برنامه فناوری چین جایگاه ویژهای دارد
برنامه پنجساله جدید چین فقط درباره هوش مصنوعی و مراکز داده نیست. پکن در بخش ارتباطات نیز اهداف بلندپروازانهای تعیین کرده و از عرضه تجاری خدمات 6G در زمان مناسب سخن گفته است.
چین همچنین قصد دارد ادغام فناوری 5G با سامانه موقعیتیابی ماهوارهای BeiDou را افزایش دهد و استفاده از سیمکارتهای الکترونیکی یا eSIM را گسترش دهد. توسعه فناوریهایی که امکان برقراری ارتباط بدون اتکا به پوشش متعارف شبکه را فراهم میکنند نیز در این برنامه مورد توجه قرار گرفته است.
علاوه بر این، تحقیقات درباره «رایانش فضایی» نیز بخشی از برنامه آینده چین است. این موضوع نشان میدهد نگاه پکن به زیرساخت محاسباتی محدود به مراکز داده زمینی نیست و در بلندمدت، ترکیب ارتباطات ماهوارهای، رایانش و هوش مصنوعی نیز مورد توجه قرار دارد.
چین از 5G به سمت 5G-A و 6G حرکت میکند
چین پیش از این نیز سرمایهگذاری عظیمی در زیرساخت 5G انجام داده است. تا پایان ژوئن ۲۰۲۶، این کشور حدود ۵.۱ میلیون ایستگاه پایه 5G در اختیار داشت که نزدیک به ۶۹ درصد از مجموع ایستگاههای 5G جهان را تشکیل میداد.
با گسترده شدن پوشش 5G در سراسر کشور، اپراتورها اکنون بهتدریج از ساخت گسترده ایستگاههای جدید به سمت ارتقای شبکه و توسعه 5G-Advanced یا 5G-A حرکت میکنند. شبکه 5G-A شرکت China Mobile نیز تا این مقطع بیش از ۳۳۰ شهر را پوشش داده بود.
همزمان، آمادهسازی چین برای نسل ششم ارتباطات وارد مراحل استانداردسازی و آزمایش شده است. این کشور در ماه مه ۲۰۲۶ استفاده از باند ۶ گیگاهرتز را برای آزمایشهای 6G تأیید کرد. از سوی دیگر، سازمان استاندارد 3GPP نیز کار روی Release 21 را آغاز کرده است؛ استانداردی که بهعنوان نخستین استاندارد جهانی 6G شناخته میشود و برنامهریزی شده تا سال ۲۰۲۹ نهایی شود.
سرمایهگذاری ۵۳۲ میلیارد دلاری چین چه معنایی دارد؟
رقم ۳.۸ تریلیون یوان برای سرمایهگذاری در زیرساختهای اطلاعاتی طی پنج سال، ابعاد برنامه چین را بهخوبی نشان میدهد. این سرمایهگذاری میتواند به توسعه مراکز داده، شبکههای ارتباطی، زیرساختهای محاسباتی، تجهیزات ذخیرهسازی و فناوریهای مرتبط با هوش مصنوعی کمک کند.
هدف نهایی فقط افزایش تعداد سرورها یا پردازندهها نیست. چین تلاش میکند یک زیرساخت یکپارچه ایجاد کند که در آن داده، ارتباطات، پردازش و هوش مصنوعی در مقیاس ملی به یکدیگر متصل باشند.
اگر چین بتواند ظرفیت محاسباتی خود را تا سال ۲۰۳۰ به ۹۸۰۰ اگزافلاپس برساند، دسترسی شرکتها و مراکز تحقیقاتی این کشور به منابع پردازشی به شکل قابلتوجهی افزایش خواهد یافت. چنین ظرفیتی میتواند توسعه مدلهای زبانی، هوش مصنوعی صنعتی، خودروهای خودران، رباتیک، شهرهای هوشمند و طیف گستردهای از کاربردهای تجاری را سرعت ببخشد.
رقابت چین و آمریکا در هوش مصنوعی وارد مرحله زیرساخت شده است
رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی دیگر صرفاً رقابت بر سر بهترین مدل زبانی یا دستیار هوشمند نیست. کشوری که بتواند برق، تراشه، مراکز داده، شبکه ارتباطی و ظرفیت پردازشی بیشتری فراهم کند، در موقعیت بهتری برای توسعه نسل آینده سرویسهای AI قرار خواهد گرفت.
برنامه جدید چین نشان میدهد پکن بهدنبال ساخت چنین زیرساختی در مقیاس ملی است. افزایش چهاربرابری ظرفیت محاسبات هوشمند، توسعه کلاسترهای دارای دهها هزار یا حتی صدها هزار شتابدهنده و سرمایهگذاری صدها میلیارد دلاری، همگی بخشی از همین راهبرد هستند.
در این میان، موفقیت چین به عوامل متعددی بستگی خواهد داشت؛ از دسترسی به انرژی و تراشه گرفته تا توسعه نرمافزار، مدیریت مراکز داده و توانایی تبدیل ظرفیت خام محاسباتی به محصولات و خدمات رقابتی. بنابراین صرف افزایش اگزافلاپس لزوماً به معنای برتری در هوش مصنوعی نیست، اما زیرساخت قدرتمند میتواند یکی از مهمترین پیشنیازهای رسیدن به چنین جایگاهی باشد.
جمعبندی؛ چین میخواهد زیرساخت AI را برای یک دهه آینده بسازد
برنامه جدید چین تصویری روشن از اولویتهای فناوری این کشور در سالهای آینده ارائه میدهد. پکن قصد دارد ظرفیت پردازش هوش مصنوعی چین را از حدود ۲۴۵۰ اگزافلاپس در اواسط سال ۲۰۲۶ به ۹۸۰۰ اگزافلاپس تا سال ۲۰۳۰ برساند و برای توسعه زیرساختهای اطلاعاتی نیز حدود ۳.۸ تریلیون یوان سرمایهگذاری کند.
در کنار این هدف، توسعه مراکز داده عظیم، استفاده بیشتر از تراشههای داخلی، اتصال منابع محاسباتی مناطق مختلف، گسترش 5G-A و حرکت به سمت 6G نشان میدهد چین هوش مصنوعی را بهعنوان بخشی از یک اکوسیستم بزرگتر فناوری دنبال میکند.
اگر این برنامه طبق اهداف تعیینشده پیش برود، چین تا پایان دهه جاری یکی از گستردهترین شبکههای محاسبات هوش مصنوعی جهان را در اختیار خواهد داشت. با این حال، چالشهایی مانند مصرف انرژی، هزینه نگهداری مراکز داده، سازگاری نرمافزار با تراشههای داخلی و دسترسی به فناوریهای پیشرفته همچنان میتوانند سرعت تحقق این اهداف را تحت تأثیر قرار دهند.
برای دنبال کردن تازهترین اخبار و تحلیلهای مربوط به هوش مصنوعی، زیرساختهای دیجیتال و تحولات فناوری، به دیجیتال مارکتینگ مراجعه کنید.
“`
