به نقل از دیجیتال مارکتینگ ایران، کاهش ناگهانی ترافیک منتسب به ChatGPT در گزارش‌های ابزارهای تحلیل وب، نگرانی‌هایی را میان متخصصان سئو و مدیران وب‌سایت‌ها ایجاد کرده است. داده‌های منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهند که تعداد نشست‌هایی که در Google Analytics 4 به ChatGPT نسبت داده می‌شوند، در برخی مجموعه‌داده‌ها به‌شدت افت کرده است. با این حال، بررسی‌های اولیه حاکی از آن است که این کاهش ممکن است بیش از آنکه به کم شدن واقعی بازدیدکنندگان مربوط باشد، از تغییر در شیوه ثبت لینک‌ها و اطلاعات ارجاع‌دهنده ناشی شده باشد.
بر اساس تحلیل‌های چند مجموعه فعال در حوزه جست‌وجوی هوش مصنوعی، برخی لینک‌های درون پاسخ‌های ChatGPT پس از انتشار GPT-6 بدون پارامترهای ردیابی معمول یا اطلاعات ارجاع‌دهنده باز می‌شوند. در چنین شرایطی، ممکن است کاربری که از ChatGPT وارد یک وب‌سایت شده است، در گزارش‌های تحلیلی به‌عنوان بازدیدکننده مستقیم یا Direct ثبت شود. این مسئله می‌تواند مقایسه عملکرد کانال‌های جذب ترافیک را دشوار کند و باعث شود مدیران سایت‌ها درباره عملکرد واقعی محتوای خود برداشت نادرستی داشته باشند.
افت ترافیک ChatGPT در گزارش‌های تحلیلی چقدر بوده است؟
ایتان اسمیت، مدیرعامل Graphite، در گزارشی در لینکدین اعلام کرد که از ۹ اکتبر، سهم نشست‌های منتسب به ChatGPT در Google Analytics 4 برای وب‌سایت‌هایی که ترافیک معناداری از کانال دستیارهای هوش مصنوعی دریافت می‌کنند، حدود ۲۲ تا ۵۷ درصد کاهش یافته است. به گفته او، این تغییر در مجموع تقریباً معادل افت ۴۵ درصدی نسبت به سطح قبلی است.
مجموعه LLM Pulse نیز در بررسی وب‌سایت‌هایی که زیر نظر داشته، به نتیجه‌ای مشابه رسیده است. طبق گزارش این مجموعه، تعداد نشست‌های ورودی از ChatGPT در روزهای ۹ تا ۱۱ اکتبر، در مقایسه با روزهای مشابه دو هفته قبل، حدود ۴۶ درصد کمتر بوده است. نکته مهم این است که ترافیک کلی وب‌سایت‌های بررسی‌شده در همان بازه زمانی نسبتاً ثابت باقی مانده بود.
ثابت ماندن ترافیک کلی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام بازدیدهای ازدست‌رفته به کانال دیگری منتقل شده‌اند؛ اما می‌تواند نشانه‌ای باشد که افت ثبت‌شده در یک منبع، الزاماً با کاهش مشابه در مجموع بازدیدها همراه نیست. برای تشخیص علت اصلی، باید تغییرات کانال‌های مختلف، به‌ویژه ترافیک مستقیم، هم‌زمان بررسی شوند.
چرا بازدیدکنندگان ChatGPT ممکن است به‌عنوان Direct ثبت شوند؟
در ابزارهای تحلیل وب، شناسایی منبع ورود کاربر به اطلاعاتی مانند پارامترهای UTM و داده‌های ارجاع‌دهنده یا Referrer وابسته است. این اطلاعات به مدیران وب‌سایت کمک می‌کنند تشخیص دهند بازدیدکننده از چه مسیری وارد سایت شده است؛ برای مثال، از موتور جست‌وجو، شبکه اجتماعی، ایمیل یا یک سرویس هوش مصنوعی.
پارامتر utm_source=chatgpt.com یکی از نشانه‌هایی بود که به شناسایی بازدیدهای ورودی از ChatGPT کمک می‌کرد. اگر این پارامتر همراه لینک منتقل نشود و مرورگر نیز اطلاعات ارجاع‌دهنده را در اختیار سایت مقصد قرار ندهد، ابزار تحلیل ممکن است نتواند منبع واقعی ورود را مشخص کند.
در این وضعیت، نشست کاربر می‌تواند در گروه Direct قرار بگیرد؛ کانالی که معمولاً برای بازدیدهایی استفاده می‌شود که منبع آن‌ها به‌درستی شناسایی نشده است یا کاربر از مسیری مانند وارد کردن مستقیم نشانی سایت وارد شده است. بنابراین، افزایش واقعی ترافیک مستقیم همیشه به معنای افزایش افرادی نیست که آدرس سایت را مستقیماً تایپ کرده‌اند.
این تفاوت برای تحلیل سئو اهمیت زیادی دارد. اگر گزارش‌ها فقط بر اساس کانال‌های ثبت‌شده در GA4 بررسی شوند، ممکن است بخشی از تأثیر ChatGPT بر جذب مخاطب پنهان بماند و مدیران سایت تصور کنند عملکرد این کانال افت کرده است؛ درحالی‌که بخشی از بازدیدها همچنان اتفاق می‌افتند، اما با برچسب متفاوتی ثبت می‌شوند.
افزایش ترافیک مستقیم چه سرنخی درباره مشکل ارائه میدهد؟
سدریک هوسلر، مدیر ارشد مدیریت محصول در Adobe، تغییرات ترافیک حدود ۵۰۰ صفحه را بررسی کرد؛ صفحاتی که ChatGPT دست‌کم ۵ درصد بازدیدهای آن‌ها را تأمین می‌کرد. او بازه ۹ تا ۱۳ اکتبر را با هفته قبل مقایسه کرد و گزارش داد که بازدیدهای منتسب به ChatGPT در این صفحات روزانه حدود ۳۱ هزار نشست کاهش یافته است. در مقابل، ترافیک Direct تقریباً ۲۶ هزار نشست در روز افزایش پیدا کرده بود.
هم‌زمان، ترافیک جست‌وجو حدود ۷ درصد کاهش داشت؛ تغییری که به گفته هوسلر با روند مشاهده‌شده در جست‌وجو نیز هم‌راستا بود. از این رو، افزایش ترافیک مستقیم در کنار افت بازدیدهای ChatGPT یکی از سرنخ‌های مهم در بررسی احتمال مشکل ردیابی به شمار می‌رود.
هوسلر همچنین گزارش کرد که افزایش کانال Direct در حدود دو سوم صفحاتی مشاهده شده است که ترافیک منتسب به ChatGPT آن‌ها افت کرده بود. این نسبت در هفته قبل حدود نیمی از صفحات بود. علاوه بر آن، رفتار برخی بازدیدکنندگان Direct جدید به رفتار کاربران ورودی از ChatGPT شباهت داشت.
برای نمونه، هوسلر در بررسی کاربران موبایل از نمایش بنر رضایت‌نامه کوکی به‌عنوان یکی از نشانه‌های احتمالی بازدید نخست استفاده کرد. سهم بازدیدکنندگان Direct که این بنر را مشاهده کرده بودند، از ۳۶ به ۴۴ درصد افزایش یافت؛ رقمی که به سهم ۵۵ درصدی مشاهده‌شده در میان کاربران ورودی از ChatGPT نزدیک‌تر بود.
با وجود این، هوسلر تأکید کرد که بررسی او اولیه است و به چهار روز داده نمونه‌برداری‌شده متکی بوده است. بنابراین، این ارقام قرینه‌ای برای احتمال تغییر در انتساب ترافیک هستند، نه اثبات قطعی اینکه تمام کاهش ثبت‌شده از همین عامل ناشی شده است.
پس از انتشار GPT-6 چه تغییری در لینک‌های ChatGPT رخ داد؟
بر اساس بررسی‌های منتشرشده، پس از عرضه GPT-6، برخی لینک‌های درون متن پاسخ‌های ChatGPT با تغییراتی باز می‌شدند که می‌توانستند اطلاعات لازم برای شناسایی منبع را حذف کنند. هوسلر توضیح داد که لینک‌ها در یک زبانه جدید باز می‌شدند و تنظیمات مرورگر، اطلاعات ارجاع‌دهنده را محدود می‌کرد. در همین حال، پارامتر ردیابی utm_source=chatgpt.com نیز در بعضی از این لینک‌ها وجود نداشت.
این تغییر اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا لینک‌های دارای پارامتر UTM حتی در شرایطی که اطلاعات Referrer در دسترس نیست، می‌توانند منبع ورودی را مشخص کنند. اما وقتی هر دو نشانه از دست بروند، شناسایی مسیر واقعی کاربر دشوارتر می‌شود.
اسمیت گزارش کرد که مشکل بیشتر در لینک‌های درون متن پاسخ‌ها دیده شده است؛ درحالی‌که لینک‌های پنل Sources و برخی لینک‌های خرید همچنان پارامتر ردیابی را حفظ کرده بودند. این تفاوت نشان میدهد که ممکن است همه انواع لینک در ChatGPT تحت تأثیر یکسان قرار نگرفته باشند.
از آنجا که بخش بزرگی از کاربران از طریق اپلیکیشن موبایل ChatGPT به سایت‌ها مراجعه می‌کنند، حذف پارامترهای ردیابی می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر گزارش‌ها داشته باشد. اسمیت اعلام کرد که ۹۵ درصد از بازدیدهای موبایلی ChatGPT به وب‌سایت‌های تحت بررسی Graphite تنها به همین پارامتر متکی بودند. این آمار مربوط به مجموعه مورد بررسی است و نباید بدون داده‌های بیشتر به تمام وب‌سایت‌ها تعمیم داده شود.
قالب جدید پاسخ‌ها و افزایش لینک‌های مستقیم
مجموعه Profound نیز تغییرات مشاهده‌شده را به قالب جدید پاسخ‌ها نسبت داده است. طبق داده‌های این مجموعه، سهم پاسخ‌های ChatGPT دارای استناد که دست‌کم یک لینک منبع برچسب‌گذاری‌شده داشتند، از حدود ۹۸ درصد در ۸ اکتبر به ۶۶ درصد در ۱۴ اکتبر کاهش یافته است.
هم‌زمان، سهم قالب Intelligent UI در میان پاسخ‌های جمع‌آوری‌شده توسط Profound، از حدود ۲ درصد به تقریباً ۳۵ درصد افزایش پیدا کرده است. این قالب برای نمایش عناصر تعاملی مانند نمودارها، مقایسه‌ها و ابزارهای کوچک به کار می‌رود. به گفته این مجموعه، لینک‌هایی که کاربران از طریق باز کردن پنل‌های اطلاعاتی یا محصولات به آن‌ها می‌رسیدند، همچنان پارامترهای ردیابی را حفظ می‌کردند.
این داده‌ها می‌توانند نشان دهند که تغییرات قالب پاسخ، نحوه نمایش و باز شدن منابع را نیز تحت تأثیر قرار داده است. با این حال، افزایش استفاده از Intelligent UI به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که این قالب تنها علت افت ردیابی بوده است؛ زیرا عوامل دیگری مانند نوع لینک، دستگاه کاربر و تنظیمات مرورگر نیز می‌توانند در ثبت منبع نقش داشته باشند.
بررسی یک میلیون درخواست چه چیزی را نشان میدهد؟
تومک رودسکی از شرکت Peec AI، یک میلیون درخواست را در دو بازه زمانی بررسی کرد: نخست از ۲ تا ۷ اکتبر و سپس از ۹ تا ۱۳ اکتبر. طبق گزارش او، سهم پاسخ‌هایی که در آن‌ها ChatGPT یک نشانی مستقیم برای صفحه وب ارائه می‌کرد، از حدود ۸ تا ۱۰ درصد به ۴۲ درصد افزایش یافته بود.
رودسکی همچنین گزارش داد که ۵۴ درصد از این نشانی‌های مستقیم به صفحه اصلی وب‌سایت‌ها اشاره می‌کردند. به گفته او، این لینک‌ها فاقد پارامترهای UTM و اطلاعات ارجاع‌دهنده بودند.
با این حال، باید میان تعداد لینک‌های نمایش‌داده‌شده در پاسخ‌ها و تعداد کلیک‌های واقعی کاربران تفاوت قائل شد. داده‌های Peec AI درباره لینک‌های ظاهرشده در پاسخ‌ها هستند و به‌تنهایی نشان نمی‌دهند که کاربران چند بار روی آن‌ها کلیک کرده‌اند یا چه تعداد نشست در وب‌سایت مقصد ایجاد شده است.
این تمایز برای تحلیل‌گران سئو مهم است؛ زیرا افزایش تعداد لینک‌های مستقیم در پاسخ‌های هوش مصنوعی الزاماً به معنای افزایش بازدید نیست. برای اندازه‌گیری ترافیک واقعی، داده‌های کلیک، نشست و رفتار کاربران در سایت نیز باید بررسی شوند.
آیا OpenAI مشکل ردیابی را تأیید و اصلاح کرده است؟
در زمان انتشار گزارش اولیه، ابهام‌هایی درباره علت دقیق افت ترافیک وجود داشت. اسمیت این تغییر را یک باگ در سمت OpenAI توصیف کرد و انتظار داشت مشکل در مدت کوتاهی برطرف شود. هوسلر نیز بعداً اعلام کرد که OpenAI در ۱۴ اکتبر، وجود باگ را به او تأیید کرده است.
هوسلر در به‌روزرسانی بعدی خود نوشت که روند انتشار اصلاحیه از اوایل ۱۵ اکتبر آغاز شده است. به گفته او، تا ساعت ۹ صبح به وقت اقیانوس آرام، تعداد کلیک‌های برچسب‌گذاری‌شده ChatGPT در هزاران دامنه تحت بررسی، به حدود ۹۵ تا ۱۰۰ درصد سطح همان ساعت در یک هفته قبل بازگشته بود.
با این حال، او اضافه کرد که بیشتر کلیک‌های ChatGPT همچنان بدون اطلاعات ارجاع‌دهنده ثبت می‌شوند و توصیه کرد برای شناسایی این ورودی‌ها، به پارامترهای UTM توجه شود. در مقابل، برخی متخصصان هنوز بازگشت کامل تغییرات را در حساب‌های رایگان و پولی مشاهده نکرده بودند. Profound نیز اعلام کرده بود که اطلاعیه رسمی مشخصی درباره رفع مشکل دریافت نکرده است و یادداشت‌های انتشار ChatGPT در بازه اول تا پانزدهم اکتبر اشاره‌ای به اصلاح ردیابی نداشتند.
در نتیجه، گزارش‌های اولیه از شروع اصلاح مشکل خبر می‌دهند، اما برای نتیجه‌گیری درباره رفع کامل و یکسان آن در همه حساب‌ها و انواع لینک، بررسی داده‌های جدیدتر ضروری است.
متخصصان سئو چگونه باید افت ترافیک ChatGPT را بررسی کنند؟
اگر در گزارش‌های Google Analytics 4 با افت ناگهانی ترافیک منتسب به ChatGPT روبه‌رو شده‌اید، بهتر است پیش از تغییر استراتژی محتوا یا بودجه بازاریابی، چند شاخص را هم‌زمان بررسی کنید. افت یک کانال به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره کاهش تقاضا یا ناکارآمد شدن محتوا کافی نیست.
۱. تاریخ ۸ اکتبر را در گزارش‌ها مشخص کنید
اسمیت و هوسلر پیشنهاد کرده‌اند تاریخ ۸ اکتبر به‌عنوان یک نقطه تغییر احتمالی در گزارش‌های تحلیلی ثبت شود. این کار به تیم بازاریابی کمک می‌کند هنگام مقایسه دوره‌های قبل و بعد، تغییرات فنی احتمالی را از روند طبیعی جذب ترافیک جدا کند. هوسلر در ادامه، بازه ۸ تا ۱۵ اکتبر را برای بررسی این تغییرات مهم دانست.
۲. ترافیک ChatGPT و Direct را در کنار هم بسنجید
به‌جای بررسی جداگانه کانال ChatGPT، روند ترافیک مستقیم را نیز برای همان صفحات و بازه‌های زمانی مقایسه کنید. اگر کاهش ورودی منتسب به ChatGPT با افزایش هم‌زمان Direct همراه باشد، احتمال مشکل در انتساب منبع ارزش بررسی بیشتری پیدا می‌کند. البته این هم‌زمانی به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تمام بازدیدها به کانال مستقیم منتقل شده‌اند.
۳. صفحات مقصد را جداگانه بررسی کنید
گزارش کلی سایت ممکن است تغییرات مهم در صفحات خاص را پنهان کند. صفحاتی را که پیش‌تر سهم قابل‌توجهی از بازدیدهای خود را از ChatGPT دریافت می‌کردند، جداگانه تحلیل کنید. صفحه اصلی را نیز در این بررسی قرار دهید؛ زیرا طبق بررسی رودسکی، بیش از نیمی از لینک‌های مستقیم مشاهده‌شده در نمونه او به صفحات اصلی سایت‌ها اشاره داشتند.
۴. پارامترهای UTM و داده‌های ورودی را کنترل کنید
در بررسی لینک‌های کمپین‌ها و ورودی‌های مرتبط با هوش مصنوعی، وجود پارامترهای UTM را کنترل کنید. این پارامترها می‌توانند در شناسایی منبع ترافیک مفید باشند، حتی اگر Referrer در دسترس نباشد. اسمیت همچنین اعلام کرده است که پارامترهای UTM سفارشی تعریف‌شده برای کلیک‌های تبلیغات ChatGPT نباید تحت تأثیر همین مشکل قرار گرفته باشند؛ با این حال، بهتر است عملکرد آن‌ها در داده‌های واقعی حساب خود بررسی شود.
۵. پیش از نتیجه‌گیری، داده‌های چند روز را مقایسه کنید
تغییرات روزانه ممکن است تحت تأثیر نوسان طبیعی ترافیک، تغییر رفتار کاربران یا اختلال‌های فنی قرار بگیرند. مقایسه روزهای مشابه، بررسی چندین صفحه و سنجش مجموع نشست‌ها می‌تواند تصویر دقیق‌تری ارائه دهد. همچنین باید توجه داشت که اگر منبع یک نشست در زمان ثبت اولیه اشتباه شناسایی شده باشد، اصلاح بعدی لینک‌ها لزوماً برچسب‌گذاری داده‌های تاریخی را به‌صورت خودکار اصلاح نمی‌کند.
چرا این موضوع برای آینده سئو و جست‌وجوی هوش مصنوعی مهم است؟
با افزایش استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی برای پیدا کردن اطلاعات و انتخاب محصولات، اندازه‌گیری سهم این ابزارها در جذب مخاطب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر لینک‌های خروجی از دستیارهای هوش مصنوعی به‌درستی برچسب‌گذاری نشوند، بخشی از ارزش واقعی این کانال‌ها در گزارش‌های بازاریابی دیده نخواهد شد.
این مسئله تنها به ChatGPT محدود نیست. در گزارش منتشرشده درباره Gemini نیز به تغییرات متفاوتی اشاره شده است؛ گوگل در آن مورد پارامترهای UTM را به لینک‌های خود اضافه کرده بود تا شناسایی ترافیک ارجاعی آسان‌تر شود. این تفاوت نشان میدهد که شیوه انتقال اطلاعات منبع در ابزارهای هوش مصنوعی می‌تواند بر مقایسه عملکرد آن‌ها تأثیر بگذارد.
برای کسب‌وکارها، نتیجه عملی روشن است: ارزیابی عملکرد سئو نباید تنها بر یک برچسب کانال در ابزار تحلیل متکی باشد. بررسی هم‌زمان نشست‌ها، صفحات فرود، پارامترهای کمپین و تغییرات فنی می‌تواند مانع تصمیم‌گیری عجولانه شود. در دوره‌ای که منابع جذب مخاطب به‌سرعت در حال تغییر هستند، کیفیت داده‌های تحلیلی به‌اندازه حجم ترافیک اهمیت دارد.
جمع‌بندی؛ افت ثبت‌شده لزوماً به معنای کاهش واقعی بازدید نیست
کاهش ترافیک منتسب به ChatGPT در اکتبر ۲۰۲۶، طبق بررسی‌های Graphite، LLM Pulse، Adobe و Profound، با نشانه‌هایی از تغییر در ردیابی لینک‌ها همراه بوده است. حذف پارامتر utm_source=chatgpt.com و نبود اطلاعات Referrer می‌تواند باعث شود برخی بازدیدها به‌جای کانال ChatGPT، در گروه Direct ثبت شوند.
گزارش‌ها از آغاز روند اصلاح مشکل در ۱۵ اکتبر خبر می‌دهند، اما میزان و گستره رفع آن در همه حساب‌ها و انواع لینک نیازمند بررسی بیشتر است. همچنین داده‌های موجود هنوز مشخص نمی‌کنند چه مقدار از افت گزارش‌شده ناشی از تغییر انتساب و چه مقدار ناشی از کاهش واقعی بازدید بوده است.
بنابراین، مدیران سایت‌ها و متخصصان سئو بهتر است پیش از تفسیر این افت به‌عنوان کاهش محبوبیت محتوا یا افت عملکرد جست‌وجوی هوش مصنوعی، ترافیک ChatGPT و Direct را در کنار هم بررسی کنند و تغییرات فنی را در گزارش‌های خود ثبت کنند. تحلیل دقیق داده‌ها می‌تواند از تصمیم‌های اشتباه درباره استراتژی محتوا و جذب مخاطب جلوگیری کند.
برای مطالعه جدیدترین اخبار و تحلیل‌های سئو، هوش مصنوعی و بازاریابی دیجیتال به دیجیتال مارکتینگ ایران مراجعه کنید.
“`
