به نقل از دیجیتال مارکتینگ ایران، بررسی داده‌های دو شرکت فعال در حوزه ردیابی رتبه کلمات کلیدی نشان میدهد که گوگل در بخشی از نتایج جست‌وجو، صفحاتی را نمایش داده که به‌جای پاسخ‌دادن به کل عبارت جست‌وجو، فقط با یکی از کلمات آن ارتباط دارند. این نتایج نامرتبط عمدتاً در رتبه‌های پایین‌تر و به‌ویژه صفحه دوم دیده شده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند باعث شود وب‌سایت‌ها در گزارش ابزارهای سئو افت رتبه یا حتی حذف از نتایج را تجربه کنند، در حالی که جایگاه واقعی آن‌ها برای کاربران لزوماً تغییر نکرده است.
گزارش‌های منتشرشده از سوی SE Ranking و Nozzle نشان میدهد این الگو از نیمه دوم سپتامبر ۲۰۲۶ در داده‌های ردیابی نتایج گوگل مشاهده شده است. اهمیت موضوع برای متخصصان سئو در این است که هر کاهش رتبه‌ای در گزارش ابزارهای مانیتورینگ الزاماً به معنای افت واقعی عملکرد سایت نیست. گاهی خود صفحه نتایج جست‌وجو تغییر کرده و صفحاتی با ارتباط معنایی محدود وارد فهرست شده‌اند.
گوگل چگونه نتایجی مرتبط با تنها یک کلمه از عبارت جست‌وجو نمایش میدهد؟
در حالت عادی، وقتی کاربر عبارتی چندکلمه‌ای را در گوگل جست‌وجو می‌کند، انتظار دارد نتایج با مفهوم کلی عبارت مطابقت داشته باشند. برای مثال، جست‌وجوی یک عبارت تخصصی درباره خدمات بانکی باید صفحاتی درباره بانک‌ها، وام‌ها یا محصولات مالی را نمایش دهد؛ نه صفحاتی که صرفاً یکی از واژه‌های آن عبارت را در عنوان یا محتوای خود دارند.
بااین‌حال، بررسی SE Ranking نشان داده است که در برخی موارد، نتایج پایین‌تر صفحه جست‌وجو از موضوع اصلی فاصله گرفته‌اند و فقط به یکی از کلمات عبارت واکنش نشان داده‌اند. در چنین شرایطی، ممکن است کاربری که عبارت «business bank line of credit» را جست‌وجو می‌کند، در رتبه‌های ابتدایی با وب‌سایت بانک‌ها و ارائه‌دهندگان اعتبار مالی روبه‌رو شود، اما در صفحه دوم ویدئوهای موسیقی، اپلیکیشن پیام‌رسان LINE یا وب‌سایت هتل The Line را ببیند.
این صفحات لزوماً ارتباطی با اعتبار بانکی ندارند؛ وجه اشتراک آن‌ها با عبارت جست‌وجو فقط واژه «line» است. به بیان دیگر، نتایج به‌جای درک و پاسخ‌گویی به مفهوم کامل عبارت، به یک جزء از آن واکنش نشان داده‌اند.
نمونه دیگر: جست‌وجوی دستور تهیه مربای توت‌فرنگی
Nozzle نیز نمونه‌ای مشابه را برای عبارت «easy strawberry jam» در تاریخ ۳۰ سپتامبر ثبت کرده است. در این مورد، بخش AI Overview گوگل همچنان دستور تهیه مربا را نمایش می‌داد، اما نتایج ارگانیک به‌سمت محتوایی درباره واژه «easy» منحرف شده بودند؛ از جمله صفحه‌ای مرتبط با مجموعه تلویزیونی Easy.
این مثال نشان میدهد که مشکل الزاماً به معنای تغییر کامل پاسخ گوگل به یک جست‌وجو نیست. ممکن است بخش‌هایی از صفحه نتایج همچنان پاسخ درست را ارائه کنند، اما فهرست نتایج ارگانیک در قسمت‌های پایین‌تر با محتوای نامرتبط پر شود.
گزارش SE Ranking چه چیزی را درباره نتایج نامرتبط نشان میدهد؟
SE Ranking تحلیل خود را بر اساس ۱۰ هزار کلمه کلیدی دسکتاپ در گوگل آمریکا تهیه کرده است. این شرکت برای بررسی تغییرات، فهرست نتایج ارگانیک هر عبارت را تا حداکثر ۵۰ جایگاه ذخیره کرده و سپس مواردی را که با موضوع اصلی جست‌وجو ارتباط نداشته‌اند، بررسی کرده است.
یکی از مهمترین یافته‌های این بررسی آن است که در ۸۴ درصد مواردی که SE Ranking به‌عنوان نتیجه نامرتبط شناسایی کرده، صفحه نمایش‌داده‌شده فقط درباره یکی از کلمات عبارت جست‌وجو بوده است. در موارد باقی‌مانده، صفحات با دو یا چند واژه از عبارت ارتباط داشته‌اند.
این شرکت همچنین گزارش داده است که در داده‌های بررسی‌شده، برای کلمات کلیدی تک‌واژه‌ای نتیجه نامرتبطی از این نوع مشاهده نشده است. یکی از توضیح‌های احتمالی این موضوع آن است که عبارت تک‌کلمه‌ای، واژه دیگری ندارد که نتایج بتوانند به‌جای مفهوم اصلی روی آن متمرکز شوند.
بیشتر نتایج نامرتبط از رتبه ششم به بعد ظاهر شده‌اند
محل قرارگیری نتایج نامرتبط، نکته مهم دیگری در گزارش SE Ranking است. هیچ‌یک از مجموعه نتایج نامرتبط شناسایی‌شده از پنج جایگاه نخست شروع نشده‌اند. در ۳.۵ درصد موارد، این نتایج از رتبه‌های ششم تا هشتم ظاهر شده‌اند و در ۹۶.۵ درصد موارد، نخستین نتیجه نامرتبط در رتبه نهم یا پایین‌تر قرار داشته است.
این آمار توضیح میدهد چرا ممکن است بررسی سریع صفحه اول، مشکل را آشکار نکند. اگر متخصص سئو فقط پنج نتیجه نخست را مشاهده کند، احتمال دارد تصور کند صفحه نتایج طبیعی است؛ درحالی‌که بخش پایین‌تر صفحه یا صفحه دوم با نتایجی روبه‌رو شده که به کل عبارت جست‌وجو پاسخ نمی‌دهند.
داده‌های Nozzle از تغییرات صفحه اول و دوم گوگل چه می‌گویند؟
شرکت Nozzle نیز الگوی مشابهی را در گزارشی با عنوان بررسی نادیده‌گرفتن بخشی از عبارت جست‌وجو توسط گوگل بررسی کرده است. طبق داده‌های این شرکت، از ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، صفحه دوم گوگل در بخشی از جست‌وجوها شروع به ازدست‌دادن کلمات مرتبط با عبارت اصلی کرده است. این الگو چهار روز بعد، یعنی از ۲۰ سپتامبر، در صفحه اول نیز مشاهده شده است.
بر اساس ارزیابی Nozzle، از ۱۶ سپتامبر تا ۲۱ اکتبر، در حدود ۱۲.۶ درصد جست‌وجوهای دسکتاپی که امکان مقایسه هر دو صفحه برای آن‌ها وجود داشته، صفحه دوم بخشی از عبارت جست‌وجو را نادیده گرفته است. این میزان برای صفحه اول حدود ۲.۲ درصد گزارش شده است.
نکته قابل‌توجه این است که در ۹۳.۶ درصد مواردی که صفحه دوم بخشی از کلمات جست‌وجو را از دست داده بود، صفحه اول همچنان به عبارت اصلی پاسخ می‌داد. بنابراین، مسئله بیشتر در بخش‌های پایین‌تر نتایج متمرکز بوده و لزوماً به معنای اختلال هم‌زمان در تمام صفحه نتایج نیست.
نرخ وقوع این الگو در داده‌های دو شرکت
SE Ranking و Nozzle روش‌های متفاوتی برای شناسایی نتایج نامرتبط دارند. به همین دلیل، نمی‌توان درصدهای منتشرشده از سوی این دو شرکت را مستقیماً با یکدیگر مقایسه کرد.
SE Ranking در برآورد روزانه خود اعلام کرده است که در ۱۶ سپتامبر، تنها حدود ۰.۰۹ درصد از کلمات کلیدی نمونه این شرکت دارای حداقل یک نتیجه نامرتبط در فهرست ذخیره‌شده بودند. این برآورد در ۱۷ سپتامبر به ۵۷.۳ درصد رسید و تا ۲۴ سپتامبر، یعنی پایان دوره آزمایش، به ۶۷.۲ درصد افزایش پیدا کرد.
روش Nozzle متفاوت است. این شرکت زمانی یک صفحه نتایج را دارای مشکل در نظر می‌گیرد که واژه‌ای که در گذشته به‌طور معمول در نتایج آن عبارت دیده می‌شده، در ۲۰ درصد یا کمتر از نتایج فعلی حضور داشته باشد. با این معیار، Nozzle گزارش کرده است که حدود ۱۳.۹ درصد از جست‌وجوهای دسکتاپی بررسی‌شده در فاصله ۱۶ سپتامبر تا ۲۱ اکتبر، در صفحه اول یا دوم با ازدست‌رفتن بخشی از کلمات عبارت مواجه بوده‌اند.
بالاترین نرخ ثبت‌شده از سوی Nozzle حدود ۳۹.۹ درصد و مربوط به ۲۸ سپتامبر بوده است. این شرکت همچنین از مشاهده افزایش‌های کوتاه‌مدت مشابه در برخی مقاطع از ماه مارس خبر داده است؛ بنابراین، این الگو صرفاً به یک بازه محدود در پاییز مربوط نمی‌شود.
چرا نمی‌توان همه افت‌های رتبه را به تغییر عملکرد سایت نسبت داد؟
ابزارهای ردیابی رتبه معمولاً نتایج گوگل را در زمان‌ها و شرایط مشخص جمع‌آوری می‌کنند و جایگاه صفحات یک وب‌سایت را در مقایسه با رقبا گزارش می‌دهند. این داده‌ها برای بررسی روند سئو، شناسایی افت‌ها و ارزیابی عملکرد کلمات کلیدی بسیار مفید هستند؛ اما همیشه تصویر کاملی از تجربه کاربران واقعی ارائه نمی‌کنند.
اگر گوگل در یک عبارت مشخص، نتایج نامرتبطی را در رتبه‌های پایین‌تر وارد کند، ممکن است صفحه‌ای که قبلاً در رتبه دوازدهم قرار داشته، در گزارش جدید ابزار دیده نشود یا جایگاه آن پایین‌تر ثبت شود. در چنین شرایطی، ابزار ممکن است کاهش رتبه را گزارش کند، درحالی‌که علت اصلی تغییر، جابه‌جایی یا ورود نتایج نامرتبط به فهرست گوگل است.
به همین دلیل، باید میان دو اتفاق تفاوت قائل شد:
- افت واقعی رتبه: صفحه وب‌سایت به دلایلی مانند تغییر رقابت، کیفیت محتوا، مشکلات فنی یا تغییرات الگوریتمی جایگاه خود را از دست میدهد.
- تغییر در ترکیب نتایج: صفحات نامرتبط وارد فهرست می‌شوند و باعث می‌شوند جایگاه وب‌سایت در داده‌های ابزارهای ردیابی متفاوت از وضعیت معمول ثبت شود.
تشخیص این تفاوت برای تصمیم‌گیری‌های سئو اهمیت زیادی دارد. واکنش شتاب‌زده به یک افت ظاهری ممکن است به تغییرات غیرضروری در محتوا، ساختار صفحات یا لینک‌سازی منجر شود؛ درحالی‌که مشکل اصلی از نحوه نمایش نتایج در گوگل ناشی شده باشد.
چگونه افت رتبه ناشی از نتایج نامرتبط گوگل را بررسی کنیم؟
SE Ranking توصیه می‌کند متخصصان سئو هنگام بررسی افت‌های ثبت‌شده در اواخر سپتامبر و اکتبر، به‌ویژه برای رتبه‌های ۹ به بعد و صفحه دوم، ابتدا خود نتایج ذخیره‌شده را بررسی کنند. این کار کمک می‌کند مشخص شود آیا صفحات جایگزین‌شده واقعاً با موضوع عبارت ارتباط دارند یا فقط یکی از کلمات آن را پوشش می‌دهند.
۱. فهرست نتایج آخرین به‌روزرسانی را بررسی کنید
ابتدا به گزارش آخرین نوبتی مراجعه کنید که ابزار ردیابی رتبه، نتایج کلمه کلیدی موردنظر را ذخیره کرده است. صفحاتی را که در جایگاه‌های جدید ظاهر شده‌اند با نتایج قبلی مقایسه کنید. اگر صفحات تازه فقط یکی از واژه‌های عبارت را هدف گرفته‌اند و ارتباطی با مفهوم اصلی ندارند، احتمال دارد با همین الگوی گزارش‌شده روبه‌رو باشید.
۲. رتبه‌های پایین و صفحه دوم را با دقت بیشتری بررسی کنید
طبق داده‌های SE Ranking، بخش عمده نتایج نامرتبط در جایگاه‌های پایین‌تر از رتبه پنجم ظاهر شده‌اند. داده‌های Nozzle نیز نشان میدهد صفحه دوم بیشتر از صفحه اول تحت‌تأثیر این پدیده قرار گرفته است. بنابراین، اگر افت گزارش‌شده در رتبه‌های پایین یا صفحه دوم رخ داده، بهتر است پیش از هر اقدامی ترکیب نتایج را بررسی کنید.
۳. اطلاعات سرچ کنسول را با گزارش ابزار رتبه‌گیری مقایسه کنید
پس از بررسی فهرست نتایج، به Google Search Console مراجعه کنید و تعداد نمایش‌ها (Impressions) و کلیک‌های همان عبارت جست‌وجو را در بازه زمانی مشابه بررسی کنید. اگر ابزار ردیابی افت رتبه نشان میدهد، اما داده‌های سرچ کنسول کاهش متناسبی در نمایش یا کلیک ثبت نمی‌کنند، باید احتمال وجود اختلاف میان داده‌های ردیابی و وضعیت واقعی جست‌وجو را در نظر بگیرید.
البته این مقایسه به‌تنهایی برای اثبات خطای ابزار کافی نیست. تغییرات تقاضای جست‌وجو، نوسان‌های فصلی، نوع دستگاه و موقعیت جغرافیایی نیز می‌توانند بر داده‌های سرچ کنسول اثر بگذارند. بهتر است چند شاخص و چند بازه زمانی در کنار هم بررسی شوند.
۴. بررسی کنید ابزار شما فقط صفحه اول را رصد می‌کند یا خیر
همه ابزارهای ردیابی رتبه، عمق یکسانی از نتایج جست‌وجو را بررسی نمی‌کنند. AccuRanker نیز در به‌روزرسانی مطلب خود اعلام کرده است که مشکل مشابهی در صفحه دوم و صفحات بعدی دیده می‌شود و قصد دارد جزئیات آن را در گزارشی جداگانه توضیح دهد.
بنابراین، از ارائه‌دهنده ابزار خود بپرسید که آیا نتایج صفحه دوم را نیز ذخیره و تحلیل می‌کند یا ردیابی آن به صفحه اول محدود است. این تفاوت می‌تواند در تفسیر افت رتبه کلمات کلیدی و ارزیابی عملکرد صفحات تأثیرگذار باشد.
محدودیت‌های داده‌ها و آنچه هنوز مشخص نیست
با وجود اهمیت یافته‌های SE Ranking و Nozzle، این گزارش‌ها به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند که چرا چنین نتایجی در گوگل ظاهر شده‌اند. SE Ranking تأکید کرده است که بررسی آن فقط نتایج ارگانیک را پوشش میدهد و از روی داده‌های جمع‌آوری‌شده نمی‌توان درباره قصد گوگل یا آنچه همه کاربران واقعاً مشاهده کرده‌اند نتیجه‌گیری قطعی کرد. گوگل نیز تا زمان انتشار گزارش، توضیح عمومی مشخصی درباره این نتایج ارائه نکرده بود.
روش نمونه‌برداری نیز در تفسیر ارقام اهمیت دارد. گزارش روزانه SE Ranking مربوط به بازه ۱۷ تا ۲۴ سپتامبر بوده، درحالی‌که آزمون‌های پایه این شرکت در ماه اکتبر با تنظیمات متفاوتی انجام شده‌اند. این شرکت اعلام کرده است که بخشی از موارد را دو ارزیاب مستقل هوش مصنوعی بررسی کرده‌اند و ۴۰ مورد اختلاف‌برانگیز نیز به‌صورت دستی ارزیابی شده‌اند.
Nozzle هم میان این پدیده و مسئله دیگری که در اکتبر با عنوان نتایج جست‌وجوی «مسموم‌شده» مطرح کرده بود، تفاوت قائل می‌شود. در الگوی جدید، ممکن است گوگل همچنان به پرسش پاسخ دهد، اما بخشی از نتایج معمول و مرتبط آن کلمه کلیدی در صفحه دیده نشوند. طبق داده‌های Nozzle، در حدود ۸۵.۸ درصد مواردی که صفحه نتایج بخشی از کلمات عبارت را از دست داده بود، جست‌وجوی بعدی همان کلمه کلیدی طی سه روز، دوباره پاسخی مرتبط ارائه کرده است.
جمع‌بندی؛ پیش از تغییر استراتژی سئو، صحت افت رتبه را بررسی کنید
گزارش‌های SE Ranking و Nozzle نشان می‌دهند که در بخشی از نتایج گوگل، صفحات مرتبط با تنها یک واژه از عبارت جست‌وجو وارد فهرست شده‌اند؛ پدیده‌ای که بیشتر در جایگاه‌های پایین‌تر و صفحه دوم دیده شده است. در نتیجه، برخی افت‌های ثبت‌شده در ابزارهای ردیابی رتبه ممکن است بازتاب تغییر ترکیب نتایج باشند، نه الزاماً کاهش واقعی جایگاه وب‌سایت.
برای متخصصان سئو، مهمترین اقدام در چنین شرایطی بررسی صفحات جایگزین‌شده، مقایسه رتبه‌های قبلی و فعلی و تطبیق گزارش ابزارها با داده‌های سرچ کنسول است. به‌ویژه اگر افتی در رتبه نهم به بعد یا صفحه دوم مشاهده می‌کنید، پیش از بازنویسی محتوا یا اجرای اقدامات اصلاحی، مطمئن شوید که نتایج جدید واقعاً با کل عبارت جست‌وجو ارتباط دارند.
در نهایت، ابزارهای ردیابی رتبه باید در کنار داده‌های تحلیلی دیگر تفسیر شوند. هیچ شاخصی به‌تنهایی نمی‌تواند تمام وضعیت دیده‌شدن یک وب‌سایت در گوگل را توضیح دهد. برای دنبال‌کردن تازه‌ترین تغییرات موتورهای جست‌وجو و تحلیل اثر آن‌ها بر سئو، به دیجیتال مارکتینگ ایران مراجعه کنید.
“`
