استفاده از ChatGPT در جهان طی دو سال گذشته رشد چشمگیری داشته و بسیاری از کشورها برای بهرهگیری از ظرفیتهای هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) به کاربران فعال این فناوری تبدیل شدهاند. با این حال، انتشار آمار جدیدی درباره رشد ناگهانی استفاده از ChatGPT در جمهوری آذربایجان توجه کارشناسان فناوری را به خود جلب کرده است. بر اساس دادههای منتشرشده، این کشور در مدت کوتاهی از رتبههای میانی جدول جهانی به جایگاه سوم جهان در استفاده از ChatGPT رسیده است؛ موضوعی که گمانهزنیهای متعددی درباره نقش کاربران ایرانی در این جهش آماری به وجود آورده است.
به گزارش خبرواژه، آمارهای جدید نشان میدهد جمهوری آذربایجان در سهماهه نخست سال ۲۰۲۵ میلادی از نظر میزان استفاده از ChatGPT در رتبه ۴۴ جهان قرار داشت، اما تا پایان همان سال موفق شد به رتبه سوم جهان صعود کند. این رشد کمسابقه باعث شد جمهوری آذربایجان در رتبهبندی جهانی بالاتر از کشورهایی مانند سوئیس، امارات متحده عربی و بسیاری از کشورهای توسعهیافته قرار گیرد.
جهش غیرمنتظره جمهوری آذربایجان در آمار استفاده از ChatGPT
بررسی دادههای منتشرشده نشان میدهد رشد استفاده از ChatGPT در جمهوری آذربایجان با سرعتی رخ داده که در میان کشورهای جهان تقریباً بیسابقه بوده است. کارشناسان حوزه فناوری معتقدند افزایش استفاده از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی معمولاً روندی تدریجی دارد و کمتر کشوری در بازه زمانی کوتاه میتواند چنین جهش بزرگی را تجربه کند.
همین موضوع باعث شده تحلیلگران به دنبال عوامل فنی و زیرساختی باشند که بتواند این تغییر ناگهانی را توضیح دهد. در این میان، برخی گزارشها به تغییر مسیر بخشی از ترافیک اینترنت ایران از طریق زیرساختهای ارتباطی جمهوری آذربایجان اشاره کردهاند.
ارتباط توافق زیرساختی ایران و جمهوری آذربایجان با رشد آمار ChatGPT
بر اساس برخی تحلیلها، همزمان با امضای توافقهای زیرساختی میان ایران و جمهوری آذربایجان، بخشی از ترافیک اینترنت کاربران ایرانی از مسیرهای ارتباطی مرتبط با این کشور عبور کرده است. در چنین شرایطی ممکن است برخی سرویسهای بینالمللی، از جمله سامانههای آماری، موقعیت جغرافیایی کاربران را بر اساس مسیر عبور دادهها شناسایی کنند.
اگر این فرضیه درست باشد، بخشی از استفاده کاربران ایرانی از ChatGPT به نام جمهوری آذربایجان ثبت شده و همین مسئله میتواند دلیل اصلی جهش ناگهانی رتبه این کشور در آمارهای جهانی باشد.
چگونه مسیر اینترنت میتواند آمار را تغییر دهد؟
در بسیاری از سرویسهای آنلاین، موقعیت جغرافیایی کاربران بر اساس آدرسهای IP و مسیرهای ارتباطی شبکه تعیین میشود. زمانی که ترافیک اینترنت از طریق کشور دیگری هدایت شود، ممکن است برخی سامانههای آماری، کاربران را متعلق به همان کشور تشخیص دهند.
به همین دلیل کارشناسان شبکه معتقدند تغییرات در مسیرهای ارتباطی بینالمللی میتواند روی آمار استفاده از سرویسهایی مانند ChatGPT تأثیر بگذارد، بدون آنکه تعداد واقعی کاربران آن کشور افزایش یافته باشد.
آیا واقعاً کاربران ایرانی عامل این جهش هستند؟
در حال حاضر هیچ تأیید رسمی و مستقلی درباره نقش مستقیم کاربران ایرانی در رشد آمار استفاده از ChatGPT در جمهوری آذربایجان منتشر نشده است. گزارشهای موجود عمدتاً بر پایه تحلیل دادههای ترافیکی و همزمانی رخدادهای زیرساختی ارائه شدهاند.
از سوی دیگر، رشد علاقه به ابزارهای هوش مصنوعی در منطقه قفقاز و آسیای مرکزی نیز میتواند بخشی از این افزایش را توضیح دهد. با این حال، سرعت جهش آماری جمهوری آذربایجان باعث شده بسیاری از کارشناسان احتمال تأثیر عوامل فنی را جدیتر بدانند.
واکنش OpenAI به تغییر رتبه جمهوری آذربایجان
تا این لحظه شرکت OpenAI توضیح رسمی درباره علت رشد ناگهانی جایگاه جمهوری آذربایجان در رتبهبندی جهانی استفاده از ChatGPT منتشر نکرده است. همچنین هیچ گزارش فنی مستقلی که ارتباط مستقیم میان توافقهای زیرساختی و افزایش آمار را تأیید کند، ارائه نشده است.
در نتیجه تحلیلگران تأکید میکنند که باید با احتیاط به این گزارشها نگاه کرد و تا زمان انتشار اطلاعات رسمی، نمیتوان با قطعیت درباره علت اصلی این تغییر اظهار نظر کرد.
رشد جهانی استفاده از ChatGPT و رقابت کشورها
استفاده از ChatGPT در سالهای اخیر به یکی از شاخصهای مهم توسعه فناوری و میزان پذیرش هوش مصنوعی در کشورهای مختلف تبدیل شده است. دولتها، شرکتها و کاربران عادی بهطور فزایندهای از ابزارهای هوش مصنوعی برای آموزش، تولید محتوا، برنامهنویسی، تحلیل داده و مدیریت کسبوکار استفاده میکنند.
همین موضوع باعث شده رتبهبندی کشورها در استفاده از ChatGPT مورد توجه رسانهها و فعالان حوزه فناوری قرار گیرد. با این حال، کارشناسان معتقدند آمارهای مبتنی بر ترافیک اینترنت همیشه نمیتوانند تصویر کاملاً دقیقی از تعداد واقعی کاربران هر کشور ارائه دهند.
نقش کاربران ایرانی در رشد هوش مصنوعی منطقه
ایران یکی از کشورهای منطقه است که طی سالهای اخیر استقبال گستردهای از ابزارهای هوش مصنوعی داشته است. بسیاری از کاربران ایرانی برای تولید محتوا، ترجمه، برنامهنویسی، آموزش و فعالیتهای تجاری از ChatGPT و سایر سرویسهای مبتنی بر AI استفاده میکنند.
به همین دلیل اگر فرضیه تغییر مسیر ترافیک اینترنت درست باشد، احتمال دارد بخشی از رشد آماری جمهوری آذربایجان در واقع بازتابی از فعالیت گسترده کاربران ایرانی در حوزه هوش مصنوعی باشد.
جمعبندی
صعود جمهوری آذربایجان از رتبه ۴۴ به جایگاه سوم جهان در استفاده از ChatGPT یکی از عجیبترین تغییرات آماری در حوزه فناوری طی سالهای اخیر محسوب میشود. برخی گزارشها این جهش را به تغییر مسیر ترافیک اینترنت کاربران ایرانی نسبت میدهند، اما تاکنون هیچ تأیید رسمی از سوی OpenAI یا منابع مستقل منتشر نشده است. بنابراین، هرچند احتمال تأثیر کاربران ایرانی بر این آمار وجود دارد، اما برای قضاوت نهایی باید منتظر انتشار اطلاعات فنی و رسمی بیشتری بود. آنچه مسلم است، رشد روزافزون استفاده از هوش مصنوعی در منطقه و جهان، نقش ChatGPT را بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای دیجیتال عصر حاضر پررنگتر از همیشه کرده است.
