مفهوم اینترنت و نحوه حکمرانی آن در ایران همواره یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات حوزه فناوری بوده است. در همین راستا، آرش کریمبیگی، مدیرعامل شاتل موبایل، در اظهاراتی صریح تأکید کرده است که اینترنت نباید به چند سرویس داخلی محدود یا تقلیل داده شود و نگاه حاکمیتی باید مبتنی بر درک واقعی از «شبکه شبکهها» باشد. این دیدگاه در شرایطی مطرح میشود که بحثهایی مانند فیلترینگ، شبکه ملی اطلاعات و جایگزینی سرویسهای داخلی با پلتفرمهای جهانی همچنان ادامه دارد.
در این گزارش به بررسی دیدگاههای مدیرعامل شاتل موبایل درباره ماهیت اینترنت، چالشهای سیاستگذاری دیجیتال و اثرات فیلترینگ بر تجربه کاربران و اکوسیستم ارتباطی کشور میپردازیم.
اینترنت؛ شبکهای که نباید محدود شود
آرش کریمبیگی با تأکید بر اینکه اینترنت یک «شبکه شبکهها» است، معتقد است که نباید این مفهوم گسترده را به چند سرویس محدود مانند پیامرسانها، موتورهای جستجو یا تاکسیهای اینترنتی تقلیل داد. به گفته او، اینترنت یک زیرساخت جهانی و چندلایه است که حذف یا جایگزینی بخشهای اصلی آن با سرویسهای داخلی، درک اشتباهی از ماهیت این فناوری محسوب میشود.
او همچنین اشاره میکند که برخی نگاهها در فضای تصمیمگیری، اینترنت را در حد چند ابزار کاربردی روزمره میبینند، در حالی که واقعیت این است که اینترنت زیربنای ارتباطات، اقتصاد دیجیتال و توسعه فناوری در جهان امروز است.
چالش نگاه تقلیلگرایانه به اینترنت
درک محدود از تجربه دیجیتال کاربران
یکی از انتقادهای اصلی مطرحشده، مربوط به فاصله میان تجربه واقعی کاربران و برداشت برخی تصمیمگیران از اینترنت است. به گفته کریمبیگی، بخشی از این دیدگاهها ناشی از عدم تجربه مستقیم زندگی دیجیتال است و همین موضوع باعث میشود نیازهای واقعی کاربران بهدرستی درک نشود.
اختلاف دیدگاه در سیاستگذاری اینترنت
او همچنین معتقد است که در میان نهادهای تصمیمگیر، یک اجماع کامل درباره جایگزینی اینترنت با سرویسهای داخلی وجود ندارد. برخی معتقدند این مسیر امکانپذیر نیست، در حالی که برخی دیگر تلاش میکنند با استناد به گزارشها و تحلیلهای مختلف، سیاستگذاری متفاوتی را پیش ببرند.
فیلترینگ و اثرات آن بر کیفیت اینترنت
بخش مهمی از اظهارات مدیرعامل شاتل موبایل به موضوع فیلترینگ اختصاص دارد. او فیلترینگ را یک پروژه شکستخورده توصیف کرده و معتقد است این سیاست در عمل نتوانسته اهداف مورد نظر را محقق کند.
به گفته او، محدودسازی دسترسی به پلتفرمهای جهانی نه تنها باعث کاهش استفاده از آنها نشده، بلکه استفاده از ابزارهای دور زدن فیلتر مانند VPN را به شدت افزایش داده است. این موضوع به شکل مستقیم بر کیفیت تجربه کاربری و حتی پایداری شبکه تأثیر گذاشته است.
افزایش استفاده از فیلترشکنها
بر اساس برخی برآوردها، بخش بزرگی از ترافیک اینترنت کشور از طریق فیلترشکنها عبور میکند. این مسئله علاوه بر ایجاد فشار روی زیرساخت شبکه، باعث افزایش پیچیدگی ترافیک و کاهش کیفیت اتصال کاربران میشود.
آسیب به امنیت و کیفیت شبکه
یکی دیگر از نگرانیهای مطرحشده، تأثیر استفاده گسترده از VPN بر امنیت شبکه است. این ابزارها میتوانند مسیرهای ارتباطی را پیچیدهتر کنند و در برخی موارد، زمینه را برای تهدیدات امنیتی یا سوءاستفادههای سایبری فراهم سازند.
اینترنت و شبکه ملی اطلاعات؛ دو نگاه متفاوت
در سالهای اخیر، مفهوم «شبکه ملی اطلاعات» بهعنوان یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری دیجیتال در ایران مطرح شده است. با این حال، منتقدان معتقدند که نباید این شبکه را جایگزین کامل اینترنت جهانی دانست، بلکه باید آن را بهعنوان یک لایه مکمل در نظر گرفت.
دیدگاه مطرحشده در این گفتوگو نیز بر همین نکته تأکید دارد که اینترنت جهانی قابل جایگزینی کامل نیست و باید بهعنوان یک زیرساخت باز و جهانی به آن نگاه کرد.
اثر فیلترینگ بر اکوسیستم دیجیتال
فیلترینگ علاوه بر کاربران عادی، بر کسبوکارهای دیجیتال نیز تأثیر مستقیم دارد. کاهش دسترسی به پلتفرمهای جهانی میتواند باعث محدود شدن فرصتهای رشد، کاهش تعاملات بینالمللی و افزایش هزینههای زیرساختی برای شرکتها شود.
در چنین شرایطی، بسیاری از کسبوکارها مجبور به استفاده از راهکارهای جایگزین برای حفظ ارتباط با کاربران و بازارهای جهانی هستند که این موضوع پیچیدگیهای فنی و اقتصادی بیشتری ایجاد میکند.
جمعبندی
اظهارات آرش کریمبیگی، مدیرعامل شاتل موبایل، بار دیگر بحث مهمی را درباره آینده اینترنت در ایران مطرح کرده است. از یک سو، تأکید بر ماهیت جهانی و غیرقابل تقلیل اینترنت وجود دارد و از سوی دیگر، سیاستهای محدودکننده مانند فیلترینگ همچنان محل بحث هستند.
به نظر میرسد آینده اینترنت در کشور، نیازمند بازنگری جدی در سیاستگذاریها و توجه بیشتر به تجربه واقعی کاربران و نیازهای اکوسیستم دیجیتال است.
