به گزارش انجمن دیجیتال مارکتینگ، شرکت متا (Meta) قابلیت بحثبرانگیز Muse Image را که امکان تولید تصاویر هوش مصنوعی (AI Images) بر اساس محتوای حسابهای عمومی اینستاگرام را فراهم میکرد، غیرفعال کرد. این تصمیم پس از موج گسترده انتقاد کاربران، فعالان حوزه حریم خصوصی و سازمانهای نماینده هنرمندان اتخاذ شده است.
قابلیت Muse Image هنگام معرفی، به کاربران اجازه میداد تنها با منشن کردن (@) یک حساب عمومی اینستاگرام، تصاویر جدیدی مبتنی بر عکسها و محتوای آن حساب تولید کنند؛ قابلیتی که بدون نیاز به دریافت رضایت مستقیم صاحب حساب انجام میشد و نگرانیهای فراوانی درباره سوءاستفاده از هویت دیجیتال، تولید دیپفیک (Deepfake) و نقض حریم خصوصی ایجاد کرد.
موضوع استفاده از هوش مصنوعی برای تولید محتوای تصویری در سالهای اخیر به یکی از مهمترین چالشهای صنعت فناوری تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند توسعه ابزارهای هوش مصنوعی باید همراه با قوانین شفاف، رضایت کاربران و احترام به مالکیت معنوی باشد. برای مطالعه جدیدترین اخبار فناوری و هوش مصنوعی میتوانید به دیجیتال مارکتینگ مراجعه کنید.
قابلیت Muse Image چه بود؟
متا در زمان معرفی Muse Image اعلام کرده بود که کاربران میتوانند با منشن کردن حسابهای عمومی اینستاگرام، تصاویر شخصیسازیشدهای برای طراحی دعوتنامه، پروژههای خلاقانه یا گرافیکهای مشترک تولید کنند.
در ظاهر، این قابلیت ابزاری برای افزایش خلاقیت کاربران بود؛ اما در عمل امکان تولید تصاویر مبتنی بر ظاهر، عکسها و محتوای افراد بدون کسب اجازه مستقیم آنها را فراهم میکرد. همین موضوع باعث شد بسیاری از کاربران این ویژگی را راهی برای ساخت تصاویر جعلی و سوءاستفاده از هویت افراد بدانند.
انتقادها به استفاده از تصاویر کاربران بدون رضایت
یکی از مهمترین ایرادهای واردشده به این قابلیت، مدل رضایت (Consent) آن بود. کاربران بهصورت پیشفرض در این سیستم قرار داشتند و تنها در صورتی از آن خارج میشدند که بهصورت دستی گزینه مربوط به «اجازه استفاده و بازاستفاده از محتوا» را در تنظیمات حساب اینستاگرام غیرفعال میکردند یا حساب خود را خصوصی (Private) میکردند.
منتقدان معتقد بودند چنین رویکردی با اصول حفظ حریم خصوصی همخوانی ندارد، زیرا استفاده از تصویر و محتوای افراد برای آموزش یا تولید محتوای هوش مصنوعی باید تنها با رضایت صریح (Opt-in) انجام شود، نه اینکه کاربران مجبور به خروج از سیستم (Opt-out) باشند.
متا: این قابلیت انتظارات کاربران را برآورده نکرد
متا پس از افزایش اعتراضها، متن معرفی Muse Image را بهروزرسانی کرد و اعلام کرد بازخوردهای کاربران نشان داده این قابلیت «انتظارات را برآورده نکرده است»؛ به همین دلیل این ویژگی از دسترس خارج شده است.
این شرکت در بیانیه خود توضیح داد که هدف اولیه از ارائه این ابزار، فراهم کردن یک قابلیت خلاقانه برای تولید تصاویر و همچنین دادن امکان کنترل به کاربران درباره استفاده از محتوای عمومیشان بوده است، اما بازخوردهای دریافتشده نشان داد اجرای این ایده با نگرانیهای جدی همراه بوده است.
اعتراض سازمانهای هنری و فعالان حقوق دیجیتال
انتقادها تنها به کاربران عادی محدود نشد. آژانس مشهور CAA که مدیریت بسیاری از بازیگران و هنرمندان سرشناس هالیوود را برعهده دارد، نگرانی خود را مستقیماً به متا اعلام کرد.
این آژانس تأکید کرد که هیچ فرد یا شرکتی نباید بدون دریافت رضایت شفاف و مستند، از نام، تصویر، صدا یا آثار خلاقانه افراد برای آموزش یا تولید محتوای مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده کند.
همچنین اتحادیه بازیگران آمریکا (SAG-AFTRA) نیز از اعضای خود خواست هرچه سریعتر تنظیمات مربوط به استفاده از محتوای حسابهای اینستاگرام را غیرفعال کنند تا از سوءاستفاده احتمالی جلوگیری شود.
دیپفیک؛ چالش بزرگ عصر هوش مصنوعی
رشد سریع فناوریهای مولد هوش مصنوعی باعث شده تولید تصاویر، ویدیوها و صداهای جعلی با کیفیت بالا بسیار آسانتر از گذشته شود. اگرچه این فناوریها کاربردهای مثبت فراوانی در طراحی، تبلیغات و تولید محتوا دارند، اما در صورت نبود قوانین مناسب میتوانند برای جعل هویت، انتشار اطلاعات نادرست یا سوءاستفاده از شهرت افراد مورد استفاده قرار گیرند.
به همین دلیل بسیاری از شرکتهای فناوری تلاش میکنند میان نوآوری و حفاظت از حقوق کاربران تعادل برقرار کنند؛ موضوعی که در سالهای آینده اهمیت بیشتری نیز پیدا خواهد کرد.
چرا تصمیم متا اهمیت دارد؟
غیرفعال شدن قابلیت Muse Image نشان میدهد شرکتهای بزرگ فناوری دیگر نمیتوانند بدون توجه به نگرانیهای کاربران، قابلیتهای مبتنی بر هوش مصنوعی را بهصورت گسترده عرضه کنند. واکنش سریع کاربران، رسانهها و سازمانهای مدافع حقوق هنرمندان باعث شد متا تنها چند روز پس از معرفی این ویژگی، آن را متوقف کند.
این اتفاق همچنین میتواند بر سیاست سایر شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز تأثیر بگذارد و آنها را به سمت طراحی قابلیتهایی سوق دهد که رضایت کاربران، شفافیت و حفظ حریم خصوصی را در اولویت قرار دهند.
جمعبندی
حذف قابلیت ساخت تصاویر هوش مصنوعی از حسابهای عمومی اینستاگرام، یکی از نخستین عقبنشینیهای بزرگ متا در حوزه هوش مصنوعی مولد محسوب میشود. این تصمیم نشان داد کاربران نسبت به استفاده از دادههای شخصی و هویت دیجیتال خود حساسیت بالایی دارند و شرکتهای فناوری ناچارند پیش از عرضه قابلیتهای جدید، ملاحظات مربوط به رضایت کاربران و حفظ حریم خصوصی را با دقت بیشتری رعایت کنند.
