به نقل از دیجیتال مارکتینگ ایران، شرکت متا، مالک اینستاگرام و فیسبوک، با جریمه سنگین ۸۰۵ میلیون یورویی از سوی نهاد ناظر بر حفاظت از داده‌های ایتالیا روبه‌رو شده است. دلیل این تصمیم، دسترسی به تصاویر، ویدیوها و اطلاعات جانبی ذخیره‌شده در گالری گوشی‌های اندرویدی کاربران بدون دریافت رضایت صریح و شفاف عنوان شده است. برآورد رگولاتور ایتالیایی نشان میدهد حدود ۲۰ میلیون کاربر اندروید تحت تأثیر این موضوع قرار گرفته‌اند؛ پرونده‌ای که بار دیگر حساسیت نهادهای اروپایی نسبت به نحوه جمع‌آوری و پردازش داده‌های شخصی توسط شرکت‌های فناوری را برجسته می‌کند.
چرا متا در ایتالیا ۸۰۵ میلیون یورو جریمه شد؟
دیده‌بان حفاظت از داده‌های ایتالیا اعلام کرده است که متا برای دسترسی به عکس‌ها، ویدیوها و فراداده‌های ذخیره‌شده روی تلفن‌های هوشمند کاربران ایتالیایی، رضایت قانونی و مشخصی دریافت نکرده است. این اطلاعات از طریق قابلیتی مرتبط با پیشنهادهای گالری تصاویر در اپلیکیشن‌های این شرکت در دسترس قرار می‌گرفت.
بر اساس اعلام رگولاتور، مسئله اصلی صرفاً نمایش درخواست مجوز دسترسی به تصاویر نبوده، بلکه نحوه توضیح این دسترسی برای کاربران است. از نگاه نهاد ناظر، هشدار عمومی که پیش از درخواست مجوز دسترسی به آلبوم تصاویر نمایش داده می‌شود، لزوماً به این معنا نیست که کاربر از پیامدهای تأیید مجوز، از جمله فعال‌شدن قابلیت پیشنهادهای گالری، آگاه شده است.
به بیان ساده‌تر، کاربر ممکن است تصور کند فقط اجازه انتخاب و بارگذاری عکس‌ها را به اپلیکیشن میدهد؛ درحالی‌که قابلیت مورد بحث می‌تواند از محتوای گالری برای ارائه پیشنهادهای مرتبط نیز استفاده کند. رگولاتور ایتالیا معتقد است چنین تفاوتی باید به‌روشنی برای کاربر توضیح داده شود و رضایت او نیز به‌صورت جداگانه و آگاهانه دریافت شود.
حدود ۲۰ میلیون کاربر اندروید تحت تأثیر قرار گرفته‌اند
برآوردهای منتشرشده از سوی نهاد ناظر ایتالیایی نشان میدهد دامنه تأثیر این موضوع به حدود ۲۰ میلیون کاربر اندروید می‌رسد. این رقم نشان میدهد موضوع صرفاً به تعداد محدودی از کاربران یا یک خطای موردی محدود نبوده و می‌تواند بخش قابل‌توجهی از کاربران خدمات متا را درگیر کرده باشد.
اهمیت این پرونده به نوع داده‌هایی مربوط می‌شود که در گالری تلفن‌های هوشمند نگهداری می‌شوند. تصاویر و ویدیوهای شخصی ممکن است اطلاعاتی درباره زندگی روزمره، روابط خانوادگی، محل حضور افراد و فعالیت‌های آن‌ها در خود داشته باشند. فراداده‌ها نیز می‌توانند جزئیاتی مانند اطلاعات فنی یا مشخصات مرتبط با فایل‌ها را در اختیار سامانه‌های پردازشگر قرار دهند.
به همین دلیل، دسترسی به گالری گوشی موضوعی حساس‌تر از دریافت مجوز برای برخی قابلیت‌های معمول اپلیکیشن‌ها محسوب می‌شود. کاربران باید بدانند چه نوع اطلاعاتی در اختیار برنامه قرار می‌گیرد، این داده‌ها با چه هدفی پردازش می‌شوند و آیا می‌توانند بدون فعال‌کردن قابلیت‌های جانبی، از سایر امکانات اپلیکیشن استفاده کنند یا خیر.
مهلت ۶۰ روزه متا برای اصلاح شیوه دریافت رضایت
رگولاتور ایتالیا علاوه بر صدور جریمه، از متا خواسته است سازوکار دریافت رضایت کاربران را اصلاح کند. بر اساس دستور این نهاد، شرکت باید ظرف ۶۰ روز درخواست رضایت جداگانه و مشخصی برای قابلیت مورد بحث طراحی کند.
نکته مهم دیگر این است که قابلیت پیشنهادهای گالری باید به‌صورت پیش‌فرض غیرفعال باشد. در چنین مدلی، کاربر ابتدا با تنظیمات عادی اپلیکیشن روبه‌رو می‌شود و تنها در صورت تمایل و پس از دریافت توضیحات روشن می‌تواند قابلیت موردنظر را فعال کند.
این رویکرد با اصل انتخاب آگاهانه کاربران در قوانین حفاظت از داده‌ها هم‌راستا است. بر اساس چنین منطقی، سکوت کاربر یا تأیید یک مجوز کلی نباید به‌عنوان موافقت با هر نوع پردازش اضافی داده‌ها تفسیر شود. شرکت‌ها باید هدف استفاده از اطلاعات را مشخص کنند و برای پردازش‌هایی که ماهیت متفاوتی دارند، توضیحات و مجوزهای متناسب ارائه دهند.
واکنش متا: به جریمه اعتراض می‌کنیم
متا با ارزیابی نهاد حفاظت از داده‌های ایتالیا مخالفت کرده و مبلغ جریمه را نامتناسب دانسته است. سخنگوی این شرکت در بیانیه‌ای اعلام کرده که این قابلیت ابزاری ساده برای کمک به کاربران در انتشار عکس‌ها و ویدیوهایشان در فیسبوک است.
از دیدگاه متا، کاربران پیش از آنکه قابلیت مورد بحث فعالیت خود را آغاز کند، باید مجوز لازم را در دستگاهشان صادر کنند. این شرکت همچنین تأکید کرده است که افراد می‌توانند در هر زمان از طریق تنظیمات، دسترسی مربوط به این قابلیت را تغییر دهند.
متا اعلام کرده قصد دارد نسبت به تصمیم رگولاتور ایتالیا اعتراض کند. بنابراین، با وجود صدور جریمه و تعیین الزامات اصلاحی، احتمال ادامه اختلاف حقوقی میان دو طرف وجود دارد. استدلال متا بر وجود مجوز سیستم‌عامل و امکان مدیریت دسترسی‌ها توسط کاربران تکیه دارد؛ در مقابل، نهاد ناظر معتقد است این مجوز به‌تنهایی برای اثبات رضایت آگاهانه نسبت به قابلیت پیشنهادهای گالری کافی نیست.
تحقیق درباره پردازش ابری تصاویر همچنان ممکن است
پرونده فعلی به قابلیت پیشنهادهای گالری محدود شده است؛ بااین‌حال، نهاد ناظر ایتالیا اعلام کرده حق انجام تحقیقات مستقل درباره ویژگی دیگری را برای خود محفوظ می‌داند. این قابلیت که در سال ۲۰۲۶ راه‌اندازی شده، امکان پردازش ابری محتوای گالری کاربران را فراهم می‌کند.
پردازش ابری به این معناست که بخشی از عملیات مربوط به داده‌ها به‌جای انجام کامل روی دستگاه کاربر، از طریق زیرساخت‌های آنلاین انجام می‌شود. چنین رویکردی می‌تواند امکانات تازه‌ای برای تحلیل و سازمان‌دهی محتوا ایجاد کند، اما هم‌زمان پرسش‌هایی درباره محل پردازش اطلاعات، مدت نگهداری داده‌ها، اشخاص یا سرویس‌های دارای دسترسی و نحوه دریافت رضایت کاربران به وجود می‌آورد.
البته محفوظ‌دانستن حق تحقیق از سوی رگولاتور به معنای اثبات تخلف در این قابلیت نیست. این موضوع صرفاً نشان میدهد نهاد ناظر ممکن است ابعاد دیگری از نحوه پردازش تصاویر کاربران توسط متا را نیز بررسی کند.
سابقه جریمه‌های متا در اروپا
جریمه اخیر نخستین برخورد جدی نهادهای اروپایی با شیوه‌های مدیریت داده و فعالیت‌های تجاری متا نیست. این شرکت طی سال‌های گذشته در چند پرونده مهم با تصمیم‌های تنبیهی روبه‌رو شده است؛ پرونده‌هایی که هرکدام به جنبه متفاوتی از فعالیت‌های فیسبوک و اینستاگرام مربوط می‌شوند.
از جمله این موارد می‌توان به جریمه ۲۰۰ میلیون یورویی کمیسیون اروپا در سال گذشته اشاره کرد که به مدل تبلیغاتی «رضایت بده یا پول بپرداز» مربوط بود. این مدل به کاربران امکان می‌داد میان پذیرش تبلیغات شخصی‌سازی‌شده و پرداخت هزینه برای استفاده از نسخه‌ای بدون تبلیغات انتخاب کنند؛ رویکردی که از نظر نهادهای اروپایی با پرسش‌هایی درباره آزادی انتخاب و رضایت کاربران همراه شد.
همچنین در سال ۲۰۲۴، متا با جریمه ضدانحصار ۷۹۸ میلیون یورویی مواجه شد. این پرونده به اتصال فیسبوک مارکت‌پلیس به شبکه اجتماعی فیسبوک مربوط بود؛ اقدامی که از نگاه نهادهای اروپایی به رقابت در بازار خدمات آنلاین آسیب وارد می‌کرد.
مجموع این پرونده‌ها نشان میدهد نظارت اروپا بر شرکت‌های بزرگ فناوری تنها به امنیت اطلاعات محدود نیست و موضوعاتی مانند شفافیت در استفاده از داده‌ها، شیوه ارائه خدمات، رقابت و حقوق مصرف‌کنندگان را نیز در بر می‌گیرد.
این جریمه چه پیامی برای شرکت‌های فناوری دارد؟
پرونده متا در ایتالیا یک نکته مهم برای تمام پلتفرم‌هایی دارد که به داده‌های شخصی کاربران دسترسی پیدا می‌کنند: دریافت مجوز فنی از سیستم‌عامل الزاماً به معنای دریافت رضایت آگاهانه برای تمام کاربردهای داده نیست. اگر یک اپلیکیشن از مجوزی که کاربر برای هدفی مشخص صادر کرده، در قابلیت دیگری نیز استفاده کند، باید این موضوع را به‌روشنی توضیح دهد.
برای شرکت‌های فناوری، طراحی درخواست‌های مجوز باید فراتر از نمایش یک پنجره عمومی باشد. توضیح دقیق هدف دسترسی، تفکیک قابلیت‌های مختلف، غیرفعال‌بودن پیش‌فرض پردازش‌های اضافی و فراهم‌کردن امکان لغو دسترسی، می‌تواند به شفافیت بیشتر و کاهش ریسک‌های حقوقی کمک کند.
از سوی دیگر، کاربران نیز بهتر است هنگام نصب یا استفاده از اپلیکیشن‌ها، مجوزهای مربوط به تصاویر، ویدیوها، مخاطبان و سایر داده‌های شخصی را با دقت بررسی کنند. اگر برنامه‌ای برای ارائه یک قابلیت ساده درخواست دسترسی گسترده دارد، بررسی ضرورت آن دسترسی و گزینه‌های موجود در تنظیمات حریم خصوصی اهمیت دارد.
جمع‌بندی؛ حریم خصوصی کاربران دوباره به چالش متا تبدیل شد
جریمه ۸۰۵ میلیون یورویی متا در ایتالیا نشان میدهد نحوه دسترسی اپلیکیشن‌ها به گالری تصاویر کاربران می‌تواند پیامدهای حقوقی سنگینی داشته باشد. رگولاتور این کشور معتقد است متا برای استفاده از عکس‌ها، ویدیوها و فراداده‌های کاربران اندروید، رضایت جداگانه و شفافی دریافت نکرده و به همین دلیل باید هم جریمه پرداخت کند و هم شیوه فعال‌سازی قابلیت مورد بحث را تغییر دهد.
متا این تصمیم را نامتناسب می‌داند و قصد اعتراض دارد؛ درحالی‌که احتمال بررسی مستقل قابلیت پردازش ابری تصاویر نیز همچنان وجود دارد. نتیجه این پرونده می‌تواند برای سایر پلتفرم‌هایی که از داده‌های شخصی کاربران برای ارائه قابلیت‌های هوشمند و پیشنهادهای محتوایی استفاده می‌کنند، اهمیت داشته باشد. برای دنبال‌کردن تازه‌ترین خبرها و تحلیل‌های فناوری، شبکه‌های اجتماعی و حریم خصوصی دیجیتال به دیجیتال مارکتینگ ایران مراجعه کنید.
“`
